Aangezien er veel belangstelling blijft bestaan voor een overzicht van recent wetenschappelijk onderzoek naar de intelligentie van katten keert de cursus “Slimme katten!” komende herfst weer terug. De cursus zal zowel fysiek in Amsterdam als online worden georganiseerd. De online cursusdag zal plaatsvinden op woensdag 15 oktober 2025. Hieronder vindt U de beschrijving van de fysieke cursusdag op zaterdag 11 oktober 2025. Tot ziens in Amsterdam!

Omschrijving cursus:

In de wetenschappelijke studie naar de intelligentie van dieren zijn katten nog maar heel weinig bestudeerd. Dat is best opmerkelijk te noemen, want het is één van de meest voorkomende huisdieren. Het andere meest populaire huisdier daarentegen, de hond, is al sinds halverwege jaren ’90 onderwerp van onderzoek geweest en inmiddels zijn er meerdere instituten aan universiteiten over de hele wereld die zich specifiek bezighouden met de intelligentie van honden. Zo blinken honden uit in sociale intelligentie en snappen ze heel veel van de interactie tussen mens en hond. Katten werden vaak gezien als lastigere wezens om te bestuderen, omdat zij veel minder dan honden bereid zouden zijn om dingen voor mensen te doen en niet snel mee willen doen aan experimenten. 

De laatste jaren is er verandering aan het komen in dit onderscheid tussen katten en honden en worden er steeds meer studies gepubliceerd naar de intelligentie of cognitie van katten. Wetenschappers zijn meer studies gaan opzetten waarbij de katten niet op de universiteit in een kamer worden onderzocht, maar gewoon bij de katten thuis in hun vertrouwde omgeving, wat ertoe heeft geleid dat er meer studies konden worden uitgevoerd. Daarnaast zien we meer creativiteit bij de wetenschappers en het zich verplaatsen in een kat zelf, waardoor de onderzoekers de studies en experimenten opzetten in de vorm van een spel-interactie of het zoeken naar voedsel. Zo zien we nu een aantal onderzoeksgroepen aan meerdere universiteiten zich richten op de intelligentie van katten. Aan de Oregon State University is het Human-Animal Interaction Laboratory opgericht onder leiding van de psychologe Monique Udell en waar psychologe Kristyn Vitale veel onderzoek doet met huiskatten. Ook aan Japanse universiteiten wordt nu kattenonderzoek gedaan, zoals aan de faculteit Diergeneeskunde aan de Azabu Universiteit bij Tokyo (Saho Takagi) en de faculteit Psychologie van de Universiteit van Kyoto (Atsuko Saito). In Japan bestaan al een aantal jaren kattencafé’s en de Japanse onderzoekers bestuderen dan ook geregeld de intelligentie van cafékatten. Aan de Universiteit van Sussex in Brighton, Engeland vindt onder leiding van de psychologe Karen McComb ook onderzoek plaats met katten. Verder vinden er studies plaats naar de intelligentie van katten aan onder meer de Nationale Autonome Universiteit van Mexico en de universiteit van Boedapest in Hongarije en een aantal andere universiteiten.

Soms hebben deze nieuwe kattenstudies verrassende resultaten, geregeld zijn de uitkomsten ook onduidelijk of voor velerlei uitleg vatbaar, en vaak bevestigen de onderzoeken onze ideeën over de aard van katten. Andersom komt het ook voor dat de experimenten het strakke onderscheid tussen katten en honden doen vervagen en lijkt het erop dat katten in slimheid toch echt niet onderdoen voor honden. Zo blijken ook katten veel te begrijpen van de interactie met mensen. En kunnen ze zeer zeker affectie voelen voor de mensen met wie ze samenleven. 

Sinds een paar jaar organiseren we nu een speciale cursusdag over dit nieuwe wetenschappelijke onderzoek naar de intelligentie van katten. Deze wordt gegeven door psycholoog en filosoof dr. Esteban Rivas, die al meer dan 10 jaar de populaire cursus “Slimme honden!” geeft over de intelligentie van honden. Tijdens deze cursusdag zullen we de recente studies naar de intelligentie van katten op een vrolijke en boeiende manier presenteren en bespreken. Er zullen een aantal filmpjes worden getoond en er zal gepoogd worden wat voorlopige eindconclusies te trekken over de specifieke slimheid van katten. Uw beeld van katten zal gedeeltelijk worden bevestigd en wellicht voor een ander deel worden bijgesteld. En we zullen ontdekken dat katten zeker slim zijn!

Onderwerpen: Object permanentie: Snappen katten dat een voorwerp blijft bestaan, ook als dat voorwerp even niet meer waarneembaar is? Numerieke vermogens: Maken katten onderscheid tussen verschillende hoeveelheden, kunnen ze tellen? Zijn ze ontvankelijk voor de geometrische Delboeuf illusie, waardoor een hoeveelheid voer op een groter bord groter lijkt dan dezelfde hoeveelheid voer op een kleiner bord? Waaruit bestaat de fysieke en ruimtelijke cognitie van katten? Hebben ze door dat er een verband bestaat tussen de aanwezigheid van een voorwerp in een beker en het geluid dat die beker maakt als deze wordt geschud? En reageren ze als een mens hun naam noemt, of is dat alleen een projectie van katten eigenaren? De laatste jaren zijn er steeds meer katten, zoals de poes Billi, op internet te vinden die door middel van knoppen met woorden met hun eigenaar communiceren. Wat valt daar uit wetenschappelijk oogpunt over te zeggen, snappen deze katten wel wat ze doen? Hoe goed kunnen katten een ander als individu herkennen? Herkent een moederpoes de geur van haar kittens, en een kitten de geluiden van diens moeder? Reageren ze op de stem van een bekende mens? Kennen ze ook de namen van andere katten als ze in huishoudens met meerdere katten leven? En wat valt er te denken van de Japanse kat Ebisu, waarvan de eigenaar beweerde dat zij een aantal menselijke handelingen kon imiteren? Hoe goed zijn katten in de communicatie met mensen? Snappen ze wat wij bedoelen als we ergens naar wijzen of naar kijken? En hoe geven zij ons aan wat ze willen en letten ze daarbij op de aandachtigheid van een mens? Wat snappen katten van de emoties van een ander? Zijn ze in staat om de emoties van een mens goed te herkennen? Nemen ze net als honden de emotionele reactie van een mens op een onbekend voorwerp over? Hoort een poezenmoeder de nood van haar kittens wanneer die angstig zijn? Vertonen katten ook empathisch gedrag: troosten ze een ander en helpen ze iemand in nood? En hoe zit het met de hechting van katten aan mensen: houden katten niet van mensen of hebben katten mensen niet nodig voor een gevoel van veiligheid (een subtiel onderscheid)? Naast onderzoek met huiskatten zullen er ook een aantal intelligentie studies met andere katachtigen zoals leeuwen en cheetah’s worden behandeld.

Bij deze cursus zullen we geen cursusboek gebruiken, want er zijn nog geen specifieke boeken over de intelligentie van katten. Men kan wel ter voorbereiding de volgende boeken lezen, maar dat is absoluut geen verplichting om deel te nemen. Het in 2023 uitgekomen boek Being your cat. What’s really going on inside your feline’s mind geschreven door de Britse bioloog en diergeneeskundige Daniel Mills en Celia Haddon. En het boek What your cat is thinking van de Zweedse bioloog Bo Söderström uit 2019. 

Voor wie? De cursus is bedoeld voor iedereen die geïnteresseerd is in de intelligentie van katten, of men nu wel of niet zelf een huishouden deelt met een kat. Daarnaast is deze zeer geschikt voor mensen die professioneel met katten werken, zoals dierenartsen en kattengedragstherapeuten. Een specifieke vooropleiding is niet vereist. Alle deelnemers krijgen na afloop een persoonlijk certificaat van deelname. 

Voertaal: De voertaal tijdens de cursus is Nederlands.

Kosten. Deelname aan de cursus kost 80 euro. Dit onderwijs is BTWvrij.

Korting voor mensen met minder draagkracht. Voor mensen met minder draagkracht, dat wil zeggen, mensen die moeten rondkomen van een inkomen rond het sociale minimum, bestaat er een speciale korting. Men betaalt dan 20 euro voor deelname aan de cursusdag.

Datum en tijden. De cursusdag wordt georganiseerd op zaterdag 11 oktober 2025 en begint om 11.30 en eindigt om 16.30 uur. De cursus wordt zonder lunch gegeven.

Locatie: Hoofdgebouw universiteit, De Boelelaan 1105 te Amsterdam. Deze locatie is goed te bereiken met auto en openbaar vervoer.

Aanmelden: U kunt zich eenvoudig opgeven door een emailbericht te sturen naar estebanyes@gmail.com  of door onderstaand formulier in te vullen en te verzenden. U krijgt dan een emailbericht toegestuurd met daarin alle praktische details en een factuur voor Uw administratie.

Wilt U deze cursusdag liever online volgen? Dat kan, want deze cursusdag wordt ook als een online cursus in 1 Zoom bijeenkomst georganiseerd op woensdag 15 oktober 2025.Klik hier voor alle informatie over deze online cursus.

Kijk op de Agenda pagina voor alle cursussen (fysiek en online) die in deze periode worden georganiseerd.