In het winterprogramma zal er ook weer een online versie van de populaire cursus “Slimme honden! – De intelligentie van honden” worden georganiseerd. Deze online cursus bestaat uit 2 bijeenkomsten van 4 uur via het programma Zoom, die zullen worden gehouden van 11.00 tot 15.00 uur. De cursus zal plaatsvinden op dinsdag 3 maart en donderdag 5 maart 2026. Tijdens deze cursus zal psycholoog en filosoof dr. Esteban Rivas een vrolijk en up to date overzicht geven van wetenschappelijk onderzoek naar de intelligentie of cognitie van honden. De cursus is bedoeld voor iedereen die meer wil weten over het mentale leven van honden.
Beschrijving cursus:
Al tienduizenden jaren leven mensen samen met honden. De afgelopen 30 jaar vinden er heel veel nieuwe studies plaats naar de intelligentie of cognitie van honden. Zo zijn er inmiddels aparte instituten opgericht aan universiteiten over de hele wereld waar intelligentie-onderzoek met honden wordt gedaan, waaronder het Family Dog Project aan de Universiteit van Boedapest (Adam Miklosi), het Clever Dog Lab aan de Universiteit van Wenen (Ludwig Huber) en het Duke Canine Cognition Center aan de Duke University in de Verenigde Staten (Brian Hare). Dit onderzoek naar de cognitie van honden heeft een schat aan informatie opgeleverd. Zo blijkt dat honden veel slimmer zijn dan we tot nu toe dachten. Honden blinken vooral uit in sociale intelligentie, waardoor ze ook zeer goed met mensen kunnen samenleven. Tijdens deze cursus zal dr. Rivas uitgebreid ingaan op de uitkomsten van al deze recente onderzoeken met honden. De cursus geeft U een goed overzicht van de huidige stand van zaken op het gebied van de wetenschappelijke kennis over de intelligentie van honden. Dat zal voor een deel ook Uw eigen beeld veranderen van waar honden toe in staat zijn qua intelligentie. De cursus bestaat uit de volgende 2 delen.
Deel 1. Dinsdag 3 maart 2026.
Onderwerpen: Inleiding. Geschiedenis onderzoek intelligentie honden. Begrip van menselijke communicatieve signalen.Taalonderzoek. De (intentionele) communicatie van honden.
Omschrijving: Wat is intelligentie of cognitie? Al meer dan 100 jaar vindt er onderzoek plaats naar de intelligentie van honden en andere dieren, maar honden werden lange tijd genegeerd als domme, “onnatuurlijke” dieren. We bespreken kort hoe de geschiedenis op dit gebied zich heeft ontwikkeld tot vanaf de jaren 90 van de vorige eeuw de intelligentie van honden een serieus onderzoeksonderwerp werd. Dan gaan we in op de sociale intelligentie van honden: Hoe begrijpen honden onze communicatieve signalen zoals wijzen en blikrichting? En hoe steken de vermogens van honden op dit gebied af in vergelijking met wolven, andere hondachtigen en andere dieren? Vervolgens gaan we door met taalonderzoek met honden. We behandelen de “wonderhonden” uit het begin van de 20e eeuw en de lessen van het paard Slimme Hans. Hoeveel menselijke woorden kunnen honden snappen? Kunnen ze ook categorie woorden zoals “bal” of “frisbee” leren begrijpen? Zijn sommige honden extra goed in het begrijpen van woorden? En wat valt er vanuit de wetenschap te zeggen over honden, zoals het beroemde internetfenomeen Bunny, die via een bord met knoppen met mensen communiceren? Ook kijken we naar de natuurlijke communicatie van honden zelf: Is die doelbewust of intentioneel te noemen? Drukken honden verschillende zaken uit met hun communicatieve geluiden zoals grommen en blaffen? Hoe goed kunnen mensen de emoties van honden in hun geblaf herkennen? En op wat voor manieren maken honden aan elkaar en aan ons mensen duidelijk wat ze willen door wat toongedrag wordt genoemd?
Deel 2. Donderdag 5 maart 2026.
Onderwerpen: Basale cognitie. Fysieke intelligentie.Begrip van het zien, horen en weten van een ander. Sociaal leren en imitatie. Samenwerking en de relatie met de mens. Rouw. Begrip van de gevoelens van een ander en empathie.
Omschrijving: Waaruit bestaat de basale cognitie van honden: Hebben honden door dat voorwerpen blijven bestaan (object-permanentie) en hoe gedragen ze zich in spannende onderzoeken als de toverbeker? Kunnen honden verschillende hoeveelheden onderscheiden? Hebben ze ook een vorm van zelfbewustzijn? En hoe ver reikt hun intelligentie over de fysieke wereld en de causale verbanden tussen voorwerpen? Waaruit bestaat hun ruimtelijke cognitie? Vervolgens behandelen we onderzoek op het gebied van Theory of Mind: Begrijpen honden wat mensen en honden zien, horen en weten? Reikt hun intelligentie zo ver dat ze kunnen nadenken over de mentale toestanden van een ander? Letten ze daar dan op bij de interactie met de mens en proberen honden zo ongemerkt stout of ongehoorzaam te zijn? Kunnen ze het perspectief van een ander nemen en snappen ze dat een mens iets weet over de locatie van een voorwerp als de mens dat voorwerp heeft zien verborgen worden? Wat leren honden door sociale observatie en zijn ze in staat tot imitatie? Hoe herkennen honden een ander als specifiek individu? Herkennen ze ook hun “baasje”? Zijn ze in staat tot samenwerking bij coöperatief touwtrekken? Herkennen honden de emoties van mensen? Kunnen honden besmet raken met de emoties van anderen? Bestaat er bewijs voor empathie bij honden? Verzoenen honden zich na een conflict en troosten ze elkaar? Helpen ze mensen als die iets nodig hebben? En wat is er bekend over rouw bij honden en de emotionele hechting en neurochemie (waaronder het hormoon oxytocine) in de relatie van honden met de mensen met wie ze samenleven?
Bij deze cursus zullen we geen cursusboek gebruiken, maar men kan wel ter voorbereiding het boek De wijsheid van honden. Over intelligentie en gedrag van ons meest geliefde huisdier van Brian Hare & Vanessa Woods lezen. Dat is de Nederlandse vertaling van The genius of dogs. How dogs are smarter than you think, geschreven door professor in de evolutionaire antropologie Brian Hare, co-directeur van het Duke Canine Cognition Center aan de Duke University in North Carolina (VS). Hoewel dit boek alweer in 2013 is verschenen is het nog steeds het meest complete Nederlandstalige overzicht voor een algemeen publiek van de resultaten van al het recente onderzoek naar de intelligentie van honden.
Voor wie? De cursus is bedoeld voor iedereen die geïnteresseerd is in de intelligentie van honden, of men nu wel of niet zelf een huishouden deelt met een hond. Daarnaast is deze zeer geschikt voor mensen die professioneel met honden werken, zoals dierenartsen en hondengedragstherapeuten. Een specifieke vooropleiding is niet vereist. Alle deelnemers krijgen na afloop een digitaal persoonlijk certificaat van deelname.
Voertaal: De voertaal tijdens de cursus is Nederlands. Wel is het handig als men passief Engels kan begrijpen, aangezien niet alle filmpjes die zullen worden getoond ondertiteld zijn.
Kosten. Deelname aan de cursus kost 120 euro. Dit onderwijs is BTWvrij.
Korting voor mensen met minder draagkracht. Voor mensen met minder draagkracht, dat wil zeggen, mensen die moeten rondkomen van een inkomen rond het sociale minimum, bestaat er een speciale korting. Men betaalt dan 30 euro voor deelname aan de cursus.
Data en tijden. De cursus wordt in de vorm van 2 Zoom bijeenkomsten georganiseerd op de volgende 2 data: dinsdag 3 maart en donderdag 5 maart 2026. Elke bijeenkomst begint om 11.00 en eindigt om 15.00 uur. Er zullen een drietal pauzes van 10 minuten per bijeenkomst zijn.
Benodigdheden voor deelname. Om deel te kunnen nemen aan deze online cursus heeft U een computer of tablet nodig, met een ingebouwde camera en microfoon. Daarnaast is een goed werkende internet verbinding van belang. Ook zult U vooraf het gratis programma Zoom Basic moeten downloaden via de webpagina http://www.zoom.us Als U zich heeft opgegeven, ontvangt U een uitgebreide uitleg hoe U Zoom moet downloaden en hoe U het programma tijdens de Zoom bijeenkomsten moet gebruiken.
Maximaal aantal deelnemers. We zullen tijdens deze cursus met maximaal 12 personen digitaal samenzijn. De docent en 11 deelnemers. We hanteren dit maximum uit onderwijskundig oogpunt. Op deze manier kan er aandacht worden gegeven aan alle deelnemers en kan iedereen vragen stellen en discussie punten inbrengen. Tijdens de Zoom bijeenkomsten zult U op Uw scherm dan Uzelf, de docent en de andere deelnemers kunnen zien en horen.
Opname cursus om deze later terug te kijken. De cursus zal worden opgenomen in de cloud van Zoom. Dit gebeurt om de deelnemers de mogelijkheid te geven om na afloop van de cursus deze nog eens terug te kunnen kijken. Ook kunnen deelnemers die onverwacht niet konden deelnemen aan 1 van de bijeenkomsten, of die technische problemen hadden, op die manier de bijeenkomsten terug kijken. Deelnemers kunnen tot 30 dagen na de cursus via een aparte link naar een Zoom webpagina met een wachtwoord toegang krijgen tot de opgenomen cursus. De deelnemers kunnen de cursus daarmee niet downloaden. Alles wat wordt opgenomen zal dus beperkt blijven tot de deelnemers en zal niet publiek worden gemaakt.
Aanmelden: U kunt zich eenvoudig opgeven door een emailbericht te sturen naar estebanyes@gmail.com of door onderstaand formulier in te vullen en te verzenden. U krijgt dan een emailbericht toegestuurd met daarin alle praktische details en een factuur voor Uw administratie.
Verschillen tussen de fysieke en de online versie van deze cursus. Deze cursus wordt zowel in een fysieke vorm in Amsterdam als in een online versie georganiseerd. De fysieke cursus bestaat uit 5 uur, de online cursus vindt plaats in 2 bijeenkomsten van 4 uur en duurt in totaal dus 8 uur. Dit belangrijke verschil betekent dat we bij de online cursus een paar uur extra de tijd hebben om meer onderwerpen en onderzoeken te behandelen en daar uitgebreider op in te gaan. De fysieke cursus heeft het voordeel dat U in 1 cursusdag een mooi overzicht krijgt en U gezamenlijk in een zaal op de universiteit bent. De online cursus heeft als voordeel dat U deze vanuit thuis kunt volgen of waar U ook maar bent. En naast de extra uren van de online cursus geeft deze ook de unieke gelegenheid aan alle deelnemers om de opgenomen bijeenkomst tot 30 dagen later nog terug te kijken. Klik hier voor alle informatie over de fysieke versie van deze cursus, die op zaterdag 28 februari zal worden georganiseerd in Amsterdam.
Kijk op de Agenda pagina voor alle cursussen (fysiek en online) die in deze periode worden georganiseerd.
Eerdere deelnemers aan deze cursus waren: mensen die samenleven met 1 of meerdere honden (of met andere dieren); mensen met een hulphond; honden- en andere dierengedragstherapeuten; eigenaren en medewerkers van hondenscholen; medewerkers en vrijwilligers van honden- en andere dierenorganisaties, dierenasiels, dierenambulances, hondenuitlaatservices en hondenrasverenigingen; hondentrainers en -instructeurs; mensen die speurwerk met honden verrichten; mensen van de “dierenpolitie”; studenten diergeneeskunde, ethologie, psychologie, Dier en zorg management, dierverzorging, en veterinaire natuurgeneeskunde; en mensen zonder hond die vanuit belangstelling hun kennis over honden wilden vergroten.
Eerdere deelnemers over deze cursus:
“Heb de cursus als prettig ervaren en heb onwijs veel geleerd.”
“Boeiende dagen! Ik heb genoten van de onderwerpen. Je didactische vaardigheden zijn erg prettig.”
“Ik heb met veel plezier en interesse de cursus bijgewoond. Ook mijn labrador is tevreden. Zij is blij dat haar intelligentie eindelijk wetenschappelijk is onderbouwd.”
“Hartelijk dank voor de heel erg interessante dagen. Knap hoe je ons mensen betrekt bij de boeiende thema’s.”
“Bedankt voor alle informatie en de zeer informatieve en boeiende lesdagen.”
“Was heel leerzaam, duidelijk uitgelegd en alles eigenlijk meteen zelf toe te passen! Dank je wel!”
“Wil je meer weten over de intelligentie van honden? Kom dan naar deze interessante cursus. Laat je verbazen.”
Instituut voor Dieren in Filosofie en Wetenschap 