Let op: Deze cursusdag is vol! Het maximale aantal deelnemers is bereikt. U kunt zich niet meer opgeven voor deze dag. Er is nu wel een extra online cursusdag ingesteld voor maandag 16 januari 2023. Als U aan deze dag wilt deelnemen, klik dan hier.
Zijn katten slimme beesten? Natuurlijk!, zullen mensen zeggen die met katten samenleven. Ze kunnen goed jagen en over allerlei voorwerpen heen klauteren zonder deze om te stoten. Ze herkennen de mens met wie ze samenleven en onderscheiden die van een vreemde mens. Ze maken ook onderscheid tussen andere katten en weten wie een vriendje en wie een vijand is. Ze weten heel goed aan een mens duidelijk te maken wat ze willen en gebruiken dan goed oogcontact met de mens. En als een kat verboden voer wil opeten houdt deze zich heel stil, zodat de mens het stoute gedrag niet opmerkt. Maar kloppen al deze beweringen wel? Zijn katten echt zo slim, of denken wij mensen alleen dat ze slim zijn? Nieuw wetenschappelijk onderzoek begint nu eindelijk goed naar de intelligentie van katten te kijken. De resultaten daarvan zullen worden gepresenteerd tijdens deze volledig nieuwe online cursusdag die op woensdag 18 januari 2023 voor het eerst zal worden georganiseerd.
In de wetenschappelijke studie naar de intelligentie van dieren zijn katten nog maar heel weinig bestudeerd. Dat is best opmerkelijk te noemen, want het is één van de meest voorkomende huisdieren. Het andere meest populaire huisdier daarentegen, de hond, is al sinds halverwege jaren ’90 onderwerp van onderzoek geweest en inmiddels zijn er meerdere instituten aan universiteiten over de hele wereld die zich specifiek bezighouden met de intelligentie van honden. Zo blinken honden uit in sociale intelligentie en snappen ze heel veel van de interactie tussen mens en hond. Katten werden vaak gezien als lastigere wezens om te bestuderen, omdat zij veel minder dan honden bereid zouden zijn om dingen voor mensen te doen en niet snel mee willen doen aan experimenten.
De laatste jaren is er verandering aan het komen in dit onderscheid tussen katten en honden en worden er steeds meer studies gepubliceerd naar de intelligentie of cognitie van katten. Wetenschappers zijn meer studies gaan opzetten waarbij de katten niet op de universiteit in een kamer worden onderzocht, maar gewoon bij de katten thuis in hun vertrouwde omgeving, wat ertoe heeft geleid dat er meer studies konden worden uitgevoerd. Daarnaast zien we meer creativiteit bij de wetenschappers en het zich verplaatsen in een kat zelf, waardoor de onderzoekers de studies en experimenten opzetten in de vorm van een spel-interactie of het zoeken naar voedsel. Zo zien we nu een aantal onderzoeksgroepen aan meerdere universiteiten zich richten op de intelligentie van katten. Aan de Oregon State University is het Human-Animal Interaction Lab opgericht onder leiding van de psychologe Monique Udell. Ook aan Japanse universiteiten wordt nu kattenonderzoek gedaan, zoals aan de faculteit Psychologie van de Universiteit van Kyoto (Saho Takagi) en de afdeling Cognitie en gedragswetenschappen van de Universiteit van Tokio (Atsuko Saito). Verder vinden er studies plaats naar de intelligentie van katten aan onder meer de Nationale Autonome Universiteit van Mexico en de universiteit van Boedapest in Hongarije.
Soms hebben deze nieuwe kattenstudies verrassende resultaten, geregeld zijn de uitkomsten ook onduidelijk of voor velerlei uitleg vatbaar, en vaak bevestigen de onderzoeken onze ideeën over de aard van katten. Andersom komt het ook voor dat de experimenten het strakke onderscheid tussen katten en honden doen vervagen en lijkt het erop dat katten in slimheid toch echt niet onderdoen voor honden. Zo blijken ook katten toch veel te begrijpen van de interactie met mensen. En kunnen ze zeer zeker affectie voelen voor de mensen met wie ze samenleven.
Hoog tijd dus voor een speciale cursusdag over de intelligentie van katten! Deze zal worden gegeven door psycholoog en filosoof dr. Esteban Rivas, die al meer dan 10 jaar de populaire cursus “Slimme honden!” over de intelligentie van honden organiseert. Eindelijk ruim baan dus voor een ander heerlijk dier: de kat! Tijdens deze cursusdag zullen we de recente studies naar de intelligentie van katten op een vrolijke en boeiende manier presenteren en bespreken. Er zullen een aantal filmpjes worden getoond en er zal gepoogd worden wat voorlopige eindconclusies te trekken over de specifieke slimheid van katten. Uw beeld van katten zal gedeeltelijk worden bevestigd en wellicht voor een ander deel worden bijgesteld. En we zullen ontdekken dat katten zeker slim zijn!
Onderwerpen: Object permanentie: Snappen katten dat een voorwerp blijft bestaan, ook als dat voorwerp even niet meer waarneembaar is? Numerieke vermogens: Maken katten onderscheid tussen verschillende hoeveelheden, kunnen ze tellen? Zijn ze ontvankelijk voor de geometrische Delboeuf illusie, waardoor een hoeveelheid voer op een groter bord groter lijkt dan dezelfde hoeveelheid voer op een kleiner bord? Waaruit bestaat de fysieke en ruimtelijke cognitie van katten? Hebben ze door dat er een verband bestaat tussen de aanwezigheid van een voorwerp in een houder en het geluid dat die houder maakt als deze wordt geschud? En reageren ze als een mens hun naam noemt, of is dat alleen een projectie van katten eigenaren? Hoe goed kunnen ze een ander als individu herkennen? Herkent een moederpoes de geur van haar kittens, en een kat de geluiden van diens moeder? Reageren ze op de stem van een bekende mens? En wat valt er te denken van de Japanse kat Ebisu, waarvan de eigenaar beweert dat zij een paar menselijke handelingen kan imiteren? Hoe goed zijn katten in de communicatie met mensen? Snappen ze wat wij bedoelen als we ergens naar wijzen of naar kijken? En hoe geven ze ons aan wat ze willen en letten ze daarbij op de aandachtigheid van een mens? Zijn ze in staat om de emoties van een mens goed te herkennen? Hoort een poezenmoeder de nood van haar kittens wanneer die angstig zijn? En hoe zit het met de hechting van katten aan mensen: houden katten niet van mensen of hebben katten mensen niet nodig (een subtiel onderscheid)? Naast onderzoek met huiskatten zullen er ook een aantal intelligentie studies met andere katachtigen zoals leeuwen en cheeta’s worden behandeld.
Voor wie? De cursus is bedoeld voor iedereen die geïnteresseerd is in de intelligentie van katten, of men nu wel of niet zelf een huishouden deelt met een kat. Daarnaast is deze zeer geschikt voor mensen die professioneel met katten werken, zoals dierenartsen en kattengedragstherapeuten. Een specifieke vooropleiding is niet vereist. Alle deelnemers krijgen na afloop een persoonlijk certificaat van deelname.
Voertaal: De voertaal tijdens de cursus is Nederlands.
Kosten. Deelname aan de cursus kost 55 euro. Dit onderwijs is BTWvrij.
Korting voor mensen met minder draagkracht. Voor mensen met minder draagkracht, dat wil zeggen, mensen die moeten rondkomen van een inkomen rond het sociale minimum, bestaat er een speciale korting. Men betaalt dan 15 euro voor deelname aan de cursusdag.
Datum en tijden. De cursus bestaat uit 1 Zoom bijeenkomst op woensdag 18 januari 2023. De bijeenkomst begint om 11.00 en eindigt om 15.00 uur. Er zullen een drietal pauzes van 10 minuten zijn.
Benodigdheden voor deelname. Om deel te kunnen nemen aan deze online cursus heeft U een computer of tablet nodig, met een ingebouwde camera en microfoon. Daarnaast is een goed werkende internet verbinding van belang. Ook zult U vooraf het gratis programma Zoom Basic moeten downloaden via de webpagina http://www.zoom.us Als U zich heeft opgegeven, ontvangt U een uitgebreide uitleg hoe U Zoom moet downloaden en hoe U het programma tijdens de Zoom bijeenkomsten moet gebruiken.
Maximaal aantal deelnemers. We zullen tijdens deze cursus met maximaal 12 personen digitaal samenzijn. De docent en 11 deelnemers. Tijdens de Zoom bijeenkomst zult U op Uw scherm dan Uzelf, de docent en de andere deelnemers kunnen zien en horen.
Opname cursus om deze later terug te kijken. De cursus zal worden opgenomen in de cloud van Zoom. Dit gebeurt om de deelnemers de mogelijkheid te geven om na afloop van de cursus deze nog eens terug te kunnen kijken. Deelnemers kunnen tot 30 dagen na de cursus via een aparte link naar een Zoom webpagina met een wachtwoord toegang krijgen tot de opgenomen cursus. De deelnemers kunnen de cursus daarmee niet downloaden. Alles wat wordt opgenomen zal dus beperkt blijven tot de deelnemers en zal niet publiek worden gemaakt.
Aanmelden: U kunt zich eenvoudig opgeven door een emailbericht te sturen naar estebanyes@gmail.com of door onderstaand formulier in te vullen en te verzenden. U krijgt dan een emailbericht toegestuurd met daarin alle praktische details en een factuur voor Uw administratie.
Let op: Deze cursusdag is vol! Het maximale aantal deelnemers is bereikt. U kunt zich niet meer opgeven voor deze dag. Er is nu wel een extra online cursusdag ingesteld voor maandag 16 januari 2023. Als U aan deze dag wilt deelnemen, klik dan hier.
Bij deze cursus zullen we geen cursusboek gebruiken. Men kan wel ter voorbereiding het boek What your cat is thinking van de Zweedse bioloog Bo Söderström uit 2021 lezen, maar dat is absoluut geen verplichting om deel te nemen.
Wilt U deze cursus liever fysiek volgen? Dat kan, want de cursusdag wordt ook fysiek georganiseerd in Amsterdam op zaterdag 14 januari 2023. Klik hier voor alle informatie over deze fysieke cursus.
Op zaterdag 22 februari 2020 zal psycholoog en filosoof dr. Esteban Rivas een cursusdag organiseren over vissen, dieren die voor de meeste mensen behoorlijk onbekend zijn. Vissen waren de eerste gewervelde dieren, dieren die een wervelkolom hebben. Er bestaan tienduizenden verschillende vissoorten, van haaien en roggen, guppies en poetsvissen, tot en met karpers, cichliden en zalmen. Vissen vallen ook onder de “productiedieren” en worden massaal gevangen of gekweekt voor menselijke consumptie. De aard van deze dieren is lange tijd onbekend geweest en men dacht dat ze enorm zouden verschillen van zoogdieren. In de afgelopen decennia zien we dat de wetenschap meer interesse begint te krijgen voor de intelligentie en het gevoelsleven van vissen. Uit nieuw onderzoek blijkt dat deze dieren helemaal niet zoveel van zoogdieren verschillen en dat ook vissen een prima intelligentie en een interessant gevoelsleven hebben. Zo blijken sommige vissen, zoals guppies, in staat te zijn om te tellen. Weer andere vissoorten zijn net als mensen ontvankelijk voor optische illusies. Vissen hebben een prima lange termijn geheugen en kunnen zich op verschillende manieren goed oriënteren bij het navigeren in de ruimte. Sommige vissen kunnen voorwerpen als werktuigen gebruiken. Zo zijn schuttersvissen in staat om een straal water tegen een prooi boven het water te schieten, waardoor deze in het water valt en gebruiken daarbij allerlei berekeningen. En recent is duidelijk geworden dat zelfs kleine poetsvissen zichzelf kunnen herkennen in een spiegel, iets wat tot dan toe alleen was gebleken bij mensapen, dolfijnen, olifanten en eksters. Nieuwe studies geven aan dat het brein van vissen structuren en stoffen bezit die vergelijkbaar zijn met die van zoogdieren en vogels en die verantwoordelijk zijn voor gevoelens en emoties. Het sexleven van vissen kan allerlei vormen aannemen en zo bestaan er hermafrodieten: vissen die gelijktijdig of achtereenvolgens mannelijk of vrouwelijk zijn. Ouderlijke zorg blijkt bij een kwart van alle vissoorten voor te komen. Deze cursusdag zal U dan ook nader kennis laten maken met de intelligentie en de gevoelens van deze zwemmende mededieren.
Voor wie? De cursusdag is geschikt voor iedereen die meer wil weten over de intelligentie en het gevoelsleven van vissen. Daarnaast is de cursusdag ook zeer geschikt voor mensen die professioneel met dieren werken en voor studenten van verschillende opleidingen. Een specifieke vooropleiding is niet vereist. Wel is het handig als men passief Engels kan begrijpen, aangezien niet alle filmpjes die zullen worden getoond ondertiteld zijn. Alle deelnemers krijgen na afloop een persoonlijk certificaat van deelname. Tenslotte is er geen voorwaarde om vegetariër of veganist te zijn om deel te kunnen nemen aan deze cursusdag. Iedereen is welkom.
Vorig jaar presenteerde dr. Rivas een nieuwe cursusdag over de intelligentie en het gevoelsleven van kippen, varkens, runderen, paarden, schapen en geiten. Dieren waar eigenlijk nog maar weinig over bekend is en waarover pas de afgelopen jaren nieuw wetenschappelijk onderzoek wordt verricht. Inmiddels is deze cursus uitgebreid met nieuw materiaal en beslaat deze nu 2 cursusdagen. De cursus vindt plaats in Amsterdam en zal op zaterdagen 19 en 26 oktober 2019 worden georganiseerd. Voor de meeste mensen zijn al deze dieren behoorlijk onbekend en heeft men vaak geen idee dat ze individuen zijn met een behoorlijke intelligentie en een boeiend gevoelsleven. Vaak ‘ontmoeten’ mensen deze dieren alleen als ze op hun etensbord liggen. Ook voor wetenschappers waren deze dieren lange tijd niet interessant, omdat men dacht dat ze maar een heel beperkte intelligentie of cognitie zouden hebben. De laatste jaren zien we echter een grote toename aan onderzoek van deze dieren, met soms verrassende resultaten. Zo blijken paarden, varkens en geiten net als honden een goed begrip te hebben van de communicatie van mensen en letten ze op de aandacht van de mens wanneer ze bijvoorbeeld diens hulp willen inroepen. Kuikens blijken in staat te zijn om te tellen en te rekenen. Schapen en koeien kunnen goed verschillende gezichten van elkaar onderscheiden, waarvan men tot dan toe dacht dat dat een uniek menselijk vermogen was. Paarden en geiten zijn in staat om de emoties in verschillende menselijke gezichtsuitdrukkingen te begrijpen. Hennen blijken bezorgd om het welzijn van hun kuikens. Tijdens deze cursus krijgt U dan ook een nadere kennismaking met deze dieren doordat we de uitkomsten zullen behandelen van wetenschappelijk onderzoek naar hun intelligentie en gevoelsleven. Het zal in deze cursus niet gaan om onderzoek naar het welzijn van deze dieren die vaak worden ingezet als productiedieren, of om studies die proberen het welzijn van deze dieren in de veeteelt te verbeteren. De focus van de cursus zal meer fundamenteel zijn en liggen op de aard van al deze dieren als denkende en voelende wezens, zodat U een beter beeld krijgt van deze meer onbekende dieren. Al deze dieren worden vaak “productiedieren” of “boerderijdieren” genoemd, omdat mensen ze houden voor de productie van dierlijke producten. Tijdens deze cursusdag krijgt U een heel ander beeld van deze dieren, doordat we in zullen gaan op hun intelligentie, hun gevoelens en hun emoties.
De cursus bestaat uit de volgende 2 cursusdagen, die ook afzonderlijk kunnen worden gevolgd:
Cursusdag 2. Intelligentie en gevoelsleven. Zaterdag 26 oktober 2019.
Voor wie? De cursus is geschikt voor iedereen die meer wil weten over de intelligentie en het gevoelsleven van kippen, varkens, runderen, paarden, schapen en geiten. Daarnaast is de cursus ook zeer geschikt voor mensen die professioneel met dieren werken en voor studenten van verschillende opleidingen. Een specifieke vooropleiding is niet vereist. Wel is het handig als men passief Engels kan begrijpen, aangezien niet alle filmpjes die zullen worden getoond ondertiteld zijn. Alle deelnemers krijgen na afloop een persoonlijk certificaat van deelname. Cursisten die alleen 1 cursusdag volgen krijgen een deelcertificaat. Tenslotte is er geen voorwaarde om vegetariër of veganist te zijn om deel te kunnen nemen aan deze cursus, iedereen is welkom.
Data en tijden. De cursus bestaat uit twee zaterdagen: 19 en 26 oktober 2019. Elke cursusdag begint om 11.30 en eindigt om 16.30 uur. De cursus wordt zonder lunch gegeven.
Omschrijving: We beginnen met een kort overzicht van de oorsprong en het sociale leven van deze dieren in het wild en hun domesticatie door mensen. Vervolgens kijken we naar studies omtrent basale vermogens zoals object-permanentie, categorisatie en concepten als “groter/kleiner.” Wat voor numerieke vaardigheden hebben deze dieren, kunnen ze tellen? Hoe goed is hun lange termijn geheugen? Waaruit bestaat de ruimtelijke en fysieke cognitie van deze dieren? Wat voor boeiende communicatie zien we bij de alarmkreten van kippen? Gebruiken hanen de voedselroep soms bedrieglijk? Kunnen varkens gebaren begrijpen waarmee mensen voorwerpen aangeven? Kunnen paarden zichzelf herkennen in een spiegel? Anticiperen kippen en varkens op de toekomst? Hoe herkennen al deze dieren elkaar als individu? Begint de herkenning van moeder en kind bij deze dieren al vroeg? Kunnen ze gezichten van verschillende soortgenoten en mensen onderscheiden? Wat zijn de vermogens van deze dieren op het gebied van sociaal leren en imitatie? Kunnen ze iets leren door een soortgenoot of een mens te observeren? En hebben deze dieren ook een idee van de ander als geestelijk wezen: begrijpen ze iets van de intenties en aandacht van een ander? Snappen ondergeschikte geiten wat een dominante geit kan zien? Letten ondergeschikte hanen er bij het hofmaken op of de dominante haan aanwezig is? Begrijpen deze dieren onze menselijke communicatieve signalen zoals wijzen? En hoe maken deze dieren zelf aan mensen duidelijk wat ze willen? Welke gevoelens en emoties hebben deze dieren? Hoe ziet het sexleven van deze dieren eruit? En als we naar deze dieren in het wild kijken, wat voor ouderlijke zorg zien we dan tussen ouderdieren en hun kinderen? Hoe lang blijven kinderen bij hun ouders? Hebben deze dieren voorkeuren voor sommige soortgenoten en mogen we dus van vriendschap en affectie spreken bij deze dieren? Rouwen ze ook bij het overlijden van een dierbare? Waaruit bestaat de speelsheid van deze dieren? Worden ze optimistisch of pessimistisch na een positieve of negatieve emotionele ervaring en hebben ze net als mensen dan een cognitieve bias? Kunnen paarden, schapen en geiten de emotie in de gezichtsuitdrukkingen van soortgenoten en mensen lezen? En zien we bij deze dieren ook vormen van emotionele besmetting en zelfs empathisch gedrag? Zijn schapen ook onderhevig aan besmettelijk geeuwen? Bestaat er verzoening en troost bij deze dieren? Zijn hennen betrokken betrokken bij het welzijn van hun kuikens?
Na cursussen over de intelligentie van mensapen, honden en vogels, heeft dr. Rivas een compleet nieuwe cursus opgezet over de intelligentie en het gevoelsleven van dieren waar eigenlijk nog maar weinig over bekend is en waarover pas de afgelopen jaren nieuw wetenschappelijk onderzoek wordt verricht. De nieuwe cursus vindt plaats in het Hoofdgebouw van de universiteit aan de De Boelelaan 1105 te Amsterdam en zal op zaterdagen 15 en 22 september 2018 worden georganiseerd. Op de eerste cursusdag zullen we ons richten op kippen, runderen, varkens, paarden, geiten en schapen. De tweede cursusdag zal volledig gewijd zijn aan vissen. Voor de meeste mensen zijn al deze dieren behoorlijk onbekend en heeft men vaak geen idee dat ze individuen zijn met een behoorlijke intelligentie en een boeiend gevoelsleven. Vaak ‘ontmoeten’ mensen deze dieren alleen als ze al op hun etensbord liggen. Tijdens deze cursus krijgt U een nadere kennismaking met deze dieren doordat we de uitkomsten zullen behandelen van wetenschappelijk onderzoek naar hun intelligentie en gevoelsleven. Het zal in deze cursus niet gaan om onderzoek naar het welzijn van deze dieren die vaak worden ingezet als productiedieren, of om studies die proberen het welzijn van deze dieren in de veeteelt te verbeteren. De focus van de cursus zal meer fundamenteel zijn en liggen op de aard van al deze dieren als denkende en voelende wezens, zodat U een beter beeld krijgt van deze meer onbekende dieren.
Om de titel van deze cursusdag niet al te lang te maken worden er alleen kippen, koeien en varkens genoemd, maar we zullen ook de volgende andere dieren behandelen: paarden, schapen en geiten. Al deze dieren worden vaak “productiedieren” of “boerderijdieren” genoemd, omdat mensen ze houden voor de productie van dierlijke producten. Tijdens deze cursusdag krijgt U een heel ander beeld van deze dieren, doordat we in zullen gaan op hun intelligentie, hun gevoelens en hun emoties.
Korting voor minder draagkrachtigen. Voor minder draagkrachtigen, dat wil zeggen, mensen die moeten rondkomen van een inkomen rond het sociale minimum, bestaat er een speciale korting. Men betaalt dan 50 euro voor de volledige cursus of 25 euro per afzonderlijke cursusdag.
Instituut voor Dieren in Filosofie en Wetenschap 