bonobo’s | Instituut voor Dieren in Filosofie en Wetenschap

Het Instituut voor Dieren in Filosofie en Wetenschap en het Dolphin Communication Project organiseren dit jaar de Apen en Dolfijnen Seminar Serie in Amsterdam. Samen met dolfijnen expert Justin Gregg behandel ik tijdens deze 3-delige seminar serie de wetenschappelijke en ethische aspecten en vraagstukken rondom de studie naar taal en intelligentie bij grote mensapen en dolfijnen.

Let op: de voertaal tijdens de seminars is Engels!

Afgelopen april vond het eerste seminar in deze serie plaats, over de natuurlijke communicatie van en het taalonderzoek met dolfijnen en grote mensapen. Het tweede seminar in de Apes & Dolphins Seminar Series zal plaatsvinden op 26 oktober a.s. en zal volledig gewijd zijn aan de vele onderzoeken naar de intelligentie van grote mensapen en dolfijnen. Het zal plaatsvinden aan de Vrije Universiteit te Amsterdam. De titel is: Our cognitive cousins: The intelligence of apes and dolphins. Voeg U bij mij en dolfijnen expert Justin Gregg voor een hele dag waarin wij de boeiende wetenschappelijke ontdekkingen m.b.t. de intelligentie van grote mensapen en dolfijnen zullen behandelen. Het seminar zal bestaan uit lezingen over de studie naar de intelligentie of cognitie van grote mensapen en dolfijnen, en wat wetenschappers hebben geleerd over de manier waarop deze dieren complexe vormen van denken gebruiken om problemen op te lossen in gevangenschap en de vrije natuur. Ondanks het feit dat grote mensapen en dolfijnen ver van elkaar verwijderd zijn op evolutionaire schaal, zijn er bij deze diersoorten vergelijkbare complexe sociale systemen geëvolueerd, evenals vermogens om door mensen gecreëerde communicatiesystemen te gebruiken, en het vermogen tot zelfbewustzijn. Dit seminar zal de huidige wetenschappelijke stand van zaken bespreken over de cognitie van mensapen en dolfijnen, en zal de aard van hun intelligentie vergelijken met die van mensen en andere dieren. Onderwerpen die aan bod komen zijn o.a. sociale intelligentie, (zelf)bewustzijn, probleemoplossend vermogen, werktuiggebruik, sociaal leren en cultuur, categorisatie, emotionele intelligentie, empathie, altruïsme, Theory of Mind, en begrip van menselijke communicatieve signalen. De derde speker op het seminar is dolfijnen onderzoeker Hilco Jansma, die zijn experimenten zal presenteren waarbij dolfijnen zichzelf onderzoeken in spiegels. Natuurlijk zal er veel ruimte zijn voor goede discussies en debatten tijdens de hele dag.

Dit seminar is het tweede in de Apen & Dolfijnen Seminar Serie, een driedelige seminar serie waarin de wetenschappelijke en morele vraagstukken worden behandeld m.b.t. de studie van taal en intelligentie bij grote mensapen en dolfijnen. Het laatste seminar, over de morele status van apen en dolfijnen, zal later dit jaar worden georganiseerd.

Registratie voor dit seminar kost 50 euro (30 euro voor studenten met een studentenkaart) en is inclusief lunch, koffie/thee, als ook een goodie-bag. Het seminar zal worden gehouden in het Hoofdgebouw van de Vrije Universiteit te Amsterdam, in collegezaal HG 2A06 (2e verdieping A-vleugel, zaalnr 6).

Om U te registreren voor het seminar of om meer informatie te vragen, kunt U een boodschap sturen naar estebanyes@gmail.com of vult U onderstaand formulier in:

Ga terug

Je bericht is verzonden

Registreer zo snel mogelijk om teleurstelling te voorkomen, aangezien er een maximum aantal deelnemers is.

Blijf op de hoogte van de Apes and Dolphins Seminar Series via onze Facebook pagina: http://www.facebook.com/ApesAndDolphinsSeminarSeries

Download een PDF folder (om uit te printen) at this link.

De Apes and Dolphins Seminar Series is een Minding Animals Partner Event. Meer informatie over Minding Animals: www.mindinganimals.com

De afgelopen jaren heb ik aan meerdere universiteiten in het land voor het Hoger Onderwijs Voor Ouderen (HOVO) met succes de cursus “Communicatie en taal bij dieren. Recente ontwikkelingen in wetenschappelijk onderzoek” gegeven, waarin ik de wetenschappelijke stand van zaken bespreek over de natuurlijke communicatie van allerlei dieren en de resultaten die uit taalonderzoek met verschillende dieren zijn voortgekomen. Deze cursus was bij de HOVO’s alleen beschikbaar voor mensen van 50 jaar en ouder. Herhaald kreeg ik dan ook het verzoek om deze cursus ook te gaan geven voor mensen onder de 50 jaar en daar wil ik nu gehoor aan geven. Het Instituut voor Dieren in Filosofie en Wetenschap organiseert in november een 3-daagse cursus “Communicatie en taal bij dieren” voor mensen van alle leeftijden.

Beschrijving:

Het paard Slimme Hans, begin 20e eeuw Berlijn. Hans zou allerlei vragen van mensen kunnen beantwoorden…

Vogels zingen, honden blaffen en kikkers kwaken: overal communiceren dieren. In het dierenrijk vindt communicatie op allerlei manieren plaats. Op een gegeven moment in de evolutie heeft dierlijke communicatie zich ontwikkeld tot menselijke taal. De vraag die wetenschappers en filosofen al lange tijd bezig houdt, is of de mens daarbij een eenzame positie heeft als het enige wezen met taal. Vanaf begin twintigste eeuw is er veel onderzoek gedaan waarbij werd getracht om allerlei dieren (delen van) de menselijke taal aan te leren. Daarnaast is men steeds verder gekomen in het onderzoek naar de natuurlijke communicatie van dieren. In deze cursus gaan we de stand van zaken behandelen op het gebied van het onderzoek naar communicatie en taal bij dieren. De cursus biedt u een breed overzicht, waarbij op kritische wijze het communicatie- en taalonderzoek met dieren wordt behandeld.

Dag 1. Zaterdag 2 november:

Communicatie en menselijke taal: Kenmerken en definities. De taalontwikkeling van kinderen. De alarmkreten van meerkatten en prairiehonden. De communicatie en dansen van honingbijen. De communicatie van walvissen en dolfijnen.

Wat delen deze prairie honden elkaar mee over roofdieren in hun alarmkreten?

Tijdens de eerste dag behandelen we de verschillende vormen van communicatie die er bestaan. Om een goed onderscheid te kunnen maken tussen dierlijke communicatie en menselijke taal, gaan we in op de kenmerken van de menselijke taal. We behandelen de relatie tussen taal en hersenen en bekijken hoe taal zich ontwikkelt bij menselijke kinderen. Ook kijken we naar de interpretatie van dierlijke communicatie: alleen een uiting van passies en emoties, of kunnen dieren ook verwijzen naar verschillende zaken in de wereld? Wat betekenen de alarmkreten van meerkatten en prairiehonden? Ook behandelen we de dansen van honingbijen, waarmee bijen elkaar informatie geven over geschikte voedsellocaties. Tenslotte gaan we in op de natuurlijke communicatie van walvissen en dolfijnen, waaronder de walviszang.

Dag 2. Zaterdag 9 november:

De natuurlijke communicatie van en taalonderzoek met grote mensapen: chimpansees, bonobo’s, gorilla’s en orang-oetans.

De chimpansee Tatu maakt het gebaar voor BLACK

Hoe communiceren onze naaste verwanten? In de laatste decennia is veel bekend geworden over de verschillende vormen van communicatie van de grote mensapen. We behandelen de communicatieve waarde van de gezichtsuitdrukkingen van de grote mensapen, hun specifieke vocalisaties en de communicatieve gebaren waar grote mensapen van nature gebruik van maken. Vervolgens gaan we in op het taalonderzoek met mensapen. Al meer dan een eeuw is in allerlei, vaak controversiële, onderzoeken geprobeerd grote mensapen een menselijke taal aan te leren. Zo zijn chimpansees en andere mensapen gebruikt in experimenten om ze gesproken woorden te laten uitspreken. Ook probeerde men chimpansees, gorilla’s en orang-oetans gebaren te leren om met mensen te communiceren. Beroemde apen zoals de chimpansee Washoe en de gorilla Koko leerden met succes tientallen gebaren. Maar vervolgens onstond de apentaalcontroverse, want in hoeverre is hier eigenlijk sprake van taal? We gaan in op methodologische valkuilen en fouten in interpretaties en conclusies. We behandelen ook het eigen onderzoek van dr. Rivas met deze talige apen. Daarnaast gaan we in op het onderzoek waarbij Kanzi en andere bonobo’s communiceren d.m.v. geometrische symbolen (lexigrammen).

Dag 3. Zaterdag 16 november:

De zang en roepen van vogels. Taalonderzoek met dolfijnen, zeeleeuwen en papegaaien. Begrip menselijke communicatieve signalen door honden en andere gedomesticeerde dieren. Taalonderzoek met honden. Evolutie van menselijke taal.

Zangvogels zingen liederen, maar hebben ook allerlei roepen waarmee ze communiceren.

Alle vogelsoorten hebben verschillende soorten roepen: om contact te houden, emoties te uiten, alarm te slaan. Hoe herkent U deze roepen? Daarnaast zingen zangvogels, papegaaien en kolibries liederen met een specifieke opbouw en functie, die ze leren van hun ouders. Wat zijn hier de overeenkomsten met menselijke taal? Vervolgens gaan we in op het taalonderzoek met andere dieren dan apen: Kunnen dolfijnen en zeeleeuwen opdrachten uitvoeren die door mensen worden gegeven door middel van gebaren? Kunnen papegaaien met mensen communiceren door menselijke woorden uit te spreken? En wat begrijpen honden en andere gedomesticeerde dieren van onze communicatie, zoals wijzen en blikrichting? Recent onderzoek laat zien dat sommige honden honderden menselijke woorden voor allerlei objecten kunnen begrijpen. Tenslotte behandelen we een aantal theorieën over het ontstaan van de menselijke taal.

Na deze cursus heeft U een nieuwe kijk op de manier waarop dieren communiceren en heeft U inzicht in de vraag in hoeverre we van taal kunnen spreken bij andere dieren. Naast verrassende inzichten in de dieren om ons heen krijgt U ook een beeld van de soms hoog oplopende controverses op dit gebied.

Voor wie? De cursus is bedoeld voor mensen die professioneel met dieren werken, voor studenten, en voor alle mensen die geïnteresseerd zijn in dieren en hun kennis daarover willen vergroten. Een specifieke vooropleiding is niet vereist. Wel is het handig als men passief Engels kan begrijpen, aangezien niet alle filmpjes die ik zal laten zien ondertiteld zijn.

Praktische informatie. De cursus bestaat uit drie zaterdagen die beginnen om 11.00 uur en eindigen om 17.30 uur. Het betreft zaterdag 2, 9 en 16 november. Het is aan te raden om de volledige cursus van drie dagen te volgen, maar men kan zich ook voor 1 of 2 van de dagen inschrijven. Kosten zijn 160 euro voor de hele cursus (studenten met studentenkaart 100 euro), of 60 euro (40 euro voor studenten) per losse dag. Bij de prijs is een (veganistische) lunch en koffie en thee in de ochtend en middag inbegrepen. Locatie: Madame de Pompadour, Langsom 28 te Amsterdam. Deze locatie is zeer goed te bereiken met de auto (er is zelfs gratis parkeergelegenheid) en met het openbaar vervoer. U kunt zich opgeven door een bericht te sturen aan estebanyes@gmail.com. U kunt ook onderstaand formulier invullen om U aan te melden voor de cursus:

Ga terug