Onbekend's avatar

Hovo-cursus over de intelligentie van alle dieren

In oktober en november geeft psycholoog en filosoof dr. Esteban Rivas een cursus van 8 colleges over de intelligentie van dieren voor Hovo Rotterdam en Hovo Brabant (lokatie Tilburg). Na de succesvolle cursus “Communicatie en taal bij dieren” van de afgelopen jaren en het recente Kindercollege “Dieren kunnen ook denken en voelen,” keert Rivas deze herfst weer terug bij het Hoger Onderwijs Voor Ouderen (dus alleen voor mensen van 50 jaar en ouder) met een volledig nieuwe cursus. De cursus heeft als titel Intelligente dieren: Een wetenschappelijke studie naar de cognitie van dieren. In deze cursus zal Rivas een overzicht geven van de ontdekkingen over de intelligentie van alle dieren uit inmiddels meer dan 100 jaar wetenschappelijk onderzoek.

Beschrijving van de cursus: De intelligentie of cognitie van dieren houdt de wetenschap al lange tijd bezig. Zo was Charles Darwin van mening dat veel dieren een behoorlijke intelligentie hebben en zag hij een continuïteit in mentale vermogens tussen mensen en andere dieren. De wetenschappelijke studie van dierlijke cognitieve vermogens heeft ook een onstuimige geschiedenis gehad. Men begon met onbetrouwbare anekdotes en maakte zich geregeld schuldig aan antropomorfisme: het toeschrijven van menselijke eigenschappen aan andere dieren. Daarna domineerde het behaviorisme de discussie met de stelling dat mentale vermogens niet wetenschappelijk te bestuderen zijn. Sinds de cognitieve revolutie in de jaren ’70 van de vorige eeuw heeft het onderzoek naar de cognitie van dieren een hoge vlucht genomen en zijn er allerlei opzienbarende ontdekkingen gedaan over de intelligentie van allerlei dieren. Zo blijken zelfs bijen en veel andere dieren een grote ruimtelijke kennis te hebben. Honden blinken uit in sociale intelligentie. De grote mensapen delen veel van onze cognitieve vermogens en begrijpen bijvoorbeeld de waarneming, doelen, intenties en kennis van een ander. En met name kraaiachtigen blijken zeer slimme vogels te zijn. In deze cursus gaan we uitgebreid in op de intelligentie van al deze dieren en komt ook onderzoek aan bod naar de cognitie van dolfijnen, olifanten, ratten en gedomesticeerde dieren.

Indeling van de colleges:

  • College 1. Inleiding. Wat is intelligentie? Geschiedenis denken over en onderzoek naar dierlijke intelligentie. Descartes, Darwin, Romanes, Lloyd Morgan. Behaviorisme. Cognitieve revolutie.
  • College 2. Basale intelligentie. Object permanentie. Concepten en categorieën. Cognitie over relatie tussen objecten. Analoog denken. Referentie in communicatie. Symbolen en taalonderzoek.
  • College 3. Geheugen. Zelfbewustzijn: spiegelproeven. Metacognitie. Anticiperen van de toekomst, plannen maken.
  • College 4. Quantitatieve cognitie: hoeveelheden onderscheiden. Cognitieve kaarten en ruimtelijke kennis. Causale cognitie op fysiek gebied.
  • College 5. Werktuigen: gebruik en constructie. Sociaal leren, imitatie en cultuur. Samenwerking en allianties.
  • College 6. Sociale intelligentie: Begrip van het visuele/auditieve perspectief van de ander. Begrip van menselijke communicatieve signalen.
  • College 7. Begrip van de doelen en intenties van de ander. Begrip van kennis en beliefs van de ander.
  • College 8. Bedrog. Empathie en altruïsme. Rouw. Theorieën over de evolutie van intelligentie.

Hovo Tilburg intel cursus

Praktische informatie:

Hovo Brabant, lokatie Universiteit Tilburg: In Tilburg zal de cursus worden gegeven op de donderdagmiddag, van 14.45 tot 16.30 uur. De data van de cursus zijn 2, 9, 16 en 30 oktober, en 6, 13, 20 en 27 november. Kosten bedragen 195 euro. Klik hier om naar de site van Hovo Brabant te gaan om U daar in te schrijven. Alleen voor mensen van 50 jaar en ouder.

Hovo Rotterdam, Erasmus Universiteit Rotterdam: In Rotterdam zal de cursus worden gegeven op de dinsdagmiddag, van 13.30 tot 16.00 uur. De data van de cursus zijn 7, 14, 21 en 28 oktober, en 4, 11, 18 en 25 november. Kosten bedragen 240 euro. Klik hier om naar de site van Hovo Rotterdam te gaan om U daar in te schrijven. Alleen voor mensen van 50 jaar en ouder.

Tot ziens deze herfst in Rotterdam of Tilburg!

Onbekend's avatar

Grammatica-achtige elementen in de roepen van Aziatische olifanten? Oproep voor crowdfunding van deze studie

Aziatische olifant moeder en kalf

Aziatische olifant moeder en kalf

Mickey Pardo is een promovendus aan de Faculteit Neurobiologie en Gedrag van de Cornell Universiteit in Ithaca, New York. Hij heeft een grote interesse in dierlijke communicatie en heeft een fascinerende studie opgezet waarin hij de vocalisaties of roepen gaat analyseren van wilde Aziatische olifanten in het Uda Walawe Nationaal Park in Sri Lanka. Hij is vooral geinteresseerd in de combinaties van roepen die de Aziatische olifanten maken, zoals de ‘longroar-rumble,’ en door playback experimenten te gebruiken hoopt hij de betekenis van deze specifieke roepen te kunnen vaststellen. Mogelijk bevatten deze combinaties van roepen een syntaxis-achtige kwaliteit, zoals gevonden is in de combinaties van roepen door de Campbell meerkatten in het Tai Nationaal Park in Ivoorkust. Klaus Zuberbühler en zijn collega’s van de St. Andrews Universiteit in Schotland bestudeerden de roepen van deze apen en ontdekten dat wanneer zij bijvoorbeeld het geluid “oe” toevoegen aan hun alarmkreten (Krak voor luipaarden, Hok voor arenden) de gecombineerde roepen Krak-oe en Hok-oe de betekenis veranderen van de boodschap die wordt overgedragen. Krak-oe en Hok-oe betekenen dan dat het gevaar minder direct dreigend is of minder specifiek. Mickey Pardo wil nu de roepen van de Aziatische olifanten analyseren, maar daarvoor heeft hij de hulp van U allemaal nodig om zijn onderzoek te helpen financieren. Hij heeft een oproep voor crowd funding gedaan bij Microryza.com. Door zijn onderzoek hoopt Pardo ook bij te dragen aan de conservatie van Aziatische olifanten, die bedreigd zijn en wiens aantallen blijven afnemen. Hieronder beschrijft Mickey in zijn eigen woorden zijn studie. Bekijk zijn project bij Microryza.com en help mee deze intrigerende studie te financieren!

Mickey Pardo: De eerste keer dat ik wilde Aziatische olifanten zag was afgelopen december, in het Uda Walawe Nationaal Park, Sri Lanka. Als eerstejaars promovendus aan de Cornell Universiteit was ik bezig een project op te zetten en ik bedacht dat dit park geschikt was voor een veldwerk studie. Ik was onder de indruk van de ongelooflijke variatie aan geluiden die de olifanten maakten. Natuurlijk, ze maakten hun welbekende getrompetter, maar ze produceerden ook brulgeluiden die kilometers ver reikten, rommelgeluiden die zo laag waren dat mijn menselijke oren ze nauwelijks kon opmerken, en piepgeluiden die meer leken op een hondenspeeltje dan een olifant. Waarom hebben deze dieren zoveel verschillende soorten roepen? En wat betekenen deze roepen? De waarheid is dat niemand dat weet. We weten zelfs verrassend weinig over de manier waarop Aziatische olifanten zich gedragen in het wild – zelfs minder dan we weten over hun Afrikaanse neven en nichten. Ik heb mij ten doel gesteld om sommige geheimen van de Aziatische olifanten communicatie te ontrafelen – en tegelijkertijd zo te promoveren!

Spectogram van de longroar

Spectogram van de longroar

We hebben verrassend veel gemeen met olifanten. We zijn beiden dieren die lang leven en hebben erg grote hersenen voor onze lichaamsgrootte. We hebben beiden uitgebreide sociale netwerken en kunnen individuen decennia lang onthouden. En we laten allebei een grote mate van samenwerking zien binnen onze sociale groepen. Dit is opmerkelijk omdat een van de hypotheses waarom menselijke taal uiteindelijk zo complex is geworden, is dat we een complexe taal nodig hadden om met onze ingewikkelde sociale relaties om te kunnen gaan en om ons meer effectief te laten samenwerken. Vanwege de grote parallellen in sociaal gedrag tussen mensen en olifanten, is het niet moeilijk om je voor te stellen dat olifantencommunicatie veel verder gaat dan wat we aan de oppervlakte zien.

Spectogram van de rumble

Spectogram van de rumble

Aziatische olifanten combineren hun roepen soms in sequenties. U kunt een voorbeeld daarvan zien in deze spectogrammen, de visuele weergaves van geluid. De eerste roep is een ‘longroar,’ een luide, lawaaierige vocalisatie. De tweede is een ‘rumble,’ een laag, rollend geluid. De derde roep lijkt erg op een combinatie van deze twee geluiden en wordt een ‘longroar-rumble’ genoemd. Zijn deze combinaties van roepen nu analoog aan de manier waarop wij woorden tot zinnen samenvoegen? Als dat zo is, dan zou dit het eerste geval zijn van grammatica-achtige communicatie in een dier dat geen primaat is. Maar het is ook mogelijk dat de combinaties van roepen gewoon twee verschillende signalen zijn die toevallig dicht op elkaar worden geproduceerd. De enige manier om het zeker te weten is door opnames van de roepen te digitaliseren en deze zo te manipuleren dat er verschillende sequenties worden gemaakt, deze geluiden vervolgens playback af te spelen bij de olifanten, en hun reacties te observeren. Dit soort experimenten, die “playback” experimenten worden genoemd, zijn zeer goede onderzoeksmethoden op het gebied van dierlijke communicatie. Ze geven ons de mogelijkheid te bekijken hoe de dieren zelf verschillende roepen waarnemen en interpreteren, en is het dichtste wat we kunnen komen bij het hen daadwerkelijk vragen.

Spectogram van de longroar-rumble

Spectogram van de longroar-rumble

In januari keer ik terug naar Sri Lanka voor zes maanden om daar de allereerste playback experimenten te doen met Aziatische olifanten. Het is misschien begrijpelijk dat dergelijke experimenten niet eerder zijn uitgeprobeerd, want het is wel een logistieke nachtmerrie om ze uit te voeren! Zo hebben veel olifantenroepen componenten die onder onze menselijke gehoorgrens liggen. De wetten van de fysica dicteren dan ook dat om zulke lage geluiden te reproduceren er dan ook een werkelijk enorme luidspreker nodig is. Het transporteren van een tientallen kilo’s zware luidspreker naar een verafgelegen locatie in een ontwikkelingsland is niet goedkoop. Bovendien moet ik twee jeeps huren: een voor de luidspreker buiten het zicht van de olifanten, en een ander om dichter bij de kudde te komen zodat ik hun gedrag kan observeren.

Omdat mijn studie onafhankelijk is van het onderzoek van mijn promotor, ben ik verantwoordelijk voor het zelfstandig financieren van mijn project. Ik probeer geld voor mijn onderzoek te verzamelen door het crowdfunding platform Microryza. Indien U niet bekend bent met crowdfunding, het idee is om zoveel mogelijk mensen te vinden die geld willen doneren voor het project. Er is maar een beperkte hoeveelheid tijd om het doel te bereiken, dus hoe meer bekendheid het project krijgt, hoe beter. Indien U daartoe in staat bent, zou ik het zeer waarderen als U een klein bedrag zou kunnen bijdragen aan mijn project. Ook als U niet kunt doneren, dan zou het fantastisch zijn als U mijn link naar het project zou willen delen op Facebook of Twitter. Ik zal U op de hoogte houden van het laatste nieuws over mijn onderzoek, en ik zal uiteraard veel foto’s en video’s plaatsen over het werk!

In deze video op YouTube legt Mickey Pardo zijn studie met Aziatische olifanten uit: 

Mickey's study