spiegelproeven | Instituut voor Dieren in Filosofie en Wetenschap

In oktober en november geeft psycholoog en filosoof dr. Esteban Rivas een cursus van 8 colleges over de intelligentie van dieren voor Hovo Rotterdam en Hovo Brabant (lokatie Tilburg). Na de succesvolle cursus “Communicatie en taal bij dieren” van de afgelopen jaren en het recente Kindercollege “Dieren kunnen ook denken en voelen,” keert Rivas deze herfst weer terug bij het Hoger Onderwijs Voor Ouderen (dus alleen voor mensen van 50 jaar en ouder) met een volledig nieuwe cursus. De cursus heeft als titel Intelligente dieren: Een wetenschappelijke studie naar de cognitie van dieren. In deze cursus zal Rivas een overzicht geven van de ontdekkingen over de intelligentie van alle dieren uit inmiddels meer dan 100 jaar wetenschappelijk onderzoek.

Beschrijving van de cursus: De intelligentie of cognitie van dieren houdt de wetenschap al lange tijd bezig. Zo was Charles Darwin van mening dat veel dieren een behoorlijke intelligentie hebben en zag hij een continuïteit in mentale vermogens tussen mensen en andere dieren. De wetenschappelijke studie van dierlijke cognitieve vermogens heeft ook een onstuimige geschiedenis gehad. Men begon met onbetrouwbare anekdotes en maakte zich geregeld schuldig aan antropomorfisme: het toeschrijven van menselijke eigenschappen aan andere dieren. Daarna domineerde het behaviorisme de discussie met de stelling dat mentale vermogens niet wetenschappelijk te bestuderen zijn. Sinds de cognitieve revolutie in de jaren ’70 van de vorige eeuw heeft het onderzoek naar de cognitie van dieren een hoge vlucht genomen en zijn er allerlei opzienbarende ontdekkingen gedaan over de intelligentie van allerlei dieren. Zo blijken zelfs bijen en veel andere dieren een grote ruimtelijke kennis te hebben. Honden blinken uit in sociale intelligentie. De grote mensapen delen veel van onze cognitieve vermogens en begrijpen bijvoorbeeld de waarneming, doelen, intenties en kennis van een ander. En met name kraaiachtigen blijken zeer slimme vogels te zijn. In deze cursus gaan we uitgebreid in op de intelligentie van al deze dieren en komt ook onderzoek aan bod naar de cognitie van dolfijnen, olifanten, ratten en gedomesticeerde dieren.

Indeling van de colleges:

College 1. Inleiding. Wat is intelligentie? Geschiedenis denken over en onderzoek naar dierlijke intelligentie. Descartes, Darwin, Romanes, Lloyd Morgan. Behaviorisme. Cognitieve revolutie.
College 2. Basale intelligentie. Object permanentie. Concepten en categorieën. Cognitie over relatie tussen objecten. Analoog denken. Referentie in communicatie. Symbolen en taalonderzoek.
College 3. Geheugen. Zelfbewustzijn: spiegelproeven. Metacognitie. Anticiperen van de toekomst, plannen maken.
College 4. Quantitatieve cognitie: hoeveelheden onderscheiden. Cognitieve kaarten en ruimtelijke kennis. Causale cognitie op fysiek gebied.
College 5. Werktuigen: gebruik en constructie. Sociaal leren, imitatie en cultuur. Samenwerking en allianties.
College 6. Sociale intelligentie: Begrip van het visuele/auditieve perspectief van de ander. Begrip van menselijke communicatieve signalen.
College 7. Begrip van de doelen en intenties van de ander. Begrip van kennis en beliefs van de ander.
College 8. Bedrog. Empathie en altruïsme. Rouw. Theorieën over de evolutie van intelligentie.

Praktische informatie:

Hovo Brabant, lokatie Universiteit Tilburg: In Tilburg zal de cursus worden gegeven op de donderdagmiddag, van 14.45 tot 16.30 uur. De data van de cursus zijn 2, 9, 16 en 30 oktober, en 6, 13, 20 en 27 november. Kosten bedragen 195 euro. Klik hier om naar de site van Hovo Brabant te gaan om U daar in te schrijven. Alleen voor mensen van 50 jaar en ouder.

Hovo Rotterdam, Erasmus Universiteit Rotterdam: In Rotterdam zal de cursus worden gegeven op de dinsdagmiddag, van 13.30 tot 16.00 uur. De data van de cursus zijn 7, 14, 21 en 28 oktober, en 4, 11, 18 en 25 november. Kosten bedragen 240 euro. Klik hier om naar de site van Hovo Rotterdam te gaan om U daar in te schrijven. Alleen voor mensen van 50 jaar en ouder.

Tot ziens deze herfst in Rotterdam of Tilburg!

Op Dierendag, zaterdag 4 oktober, organiseert het Instituut voor Dieren in Filosofie en Wetenschap een kindercollege met als titel “Dieren kunnen ook denken en voelen,” speciaal voor kinderen in de leeftijd van 8 t/m 12 jaar met volwassen begeleiding. Begin juli gaf psycholoog en filosoof dr. Esteban Rivas dit kindercollege aan het Hoger Onderwijs Voor Ouderen aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Er was grote belangstelling voor en uiteindelijk zat de zaal vol met meer dan 100 mensen, 56 kinderen en 48 volwassen begeleiders (in dit geval voornamelijk de grootouders van de kinderen). Op Dierendag zal dit kindercollege nu aan de Vrije Universiteit te Amsterdam worden georganiseerd. Beschrijving: In dit kindercollege gaan we op een eenvoudige en vrolijke manier een aantal boeiende ontdekkingen uit de wetenschap behandelen waaruit blijkt dat dieren net als mensen kunnen denken en voelen. We gaan in op de intelligentie van dieren: Hoe slim zijn honden? Hoeveel woorden kan een hond eigenlijk begrijpen? Waarover communiceren dieren met elkaar? Waarschuwen ze elkaar als er roofdieren aankomen? Welke dieren herkennen zichzelf in spiegels? En we gaan in op het gevoelsleven van dieren: Hebben dieren ook gevoelens en emoties? Hoe herken je de emoties in de gezichtsuitdrukkingen van mensapen? Bestaat er iets als liefde en vriendschap tussen dieren? Hoe spelen dieren met elkaar en kunnen ze lachen? Troosten dieren elkaar? Wat voor leuke banden kunnen er bestaan tussen dieren die tot twee hele verschillende diersoorten horen? Dr. Rivas zal met interessante feiten aan komen zetten, boeiend voor zowel jong als oud, waardoor je een goed beeld krijgt van de vele overeenkomsten tussen mensen en andere dieren. Het college zal worden opgeluisterd met veel foto’s, filmpjes, leuke dierengeluiden en een paar kleine proefjes. Voor wie? Het kindercollege is bedoeld voor kinderen van 8 t/m 12 jaar, met 1 of meer volwassenen als begeleiding. Kosten. De kosten voor deelname zijn 7,50 euro per kind en 12,50 per volwassene. Datum en tijd. Het college zal plaatsvinden op Dierendag, zaterdag 4 oktober 2014. Het begint om 12.30 en eindigt om 14.30 uur (met daarin een korte pauze). Locatie: Hoofdgebouw Vrije Universiteit, De Boelelaan 1105 te Amsterdam. Deze locatie is goed te bereiken met auto en openbaar vervoer. Gratis parkeren is mogelijk op de Gustav Mahlerlaan en de A.J. Ernstlaan. Aanmelden: U kunt zich eenvoudig opgeven door een emailbericht te sturen naar estebanyes@gmail.com. U krijgt dan een emailbericht toegestuurd met daarin alle praktische details en een factuur voor Uw administratie.