Cursus januari 2019: De intelligentie en het gevoelsleven van kippen, paarden, varkens en vissen.

oktober 17, 2018 door estebanrivas

P1150513 copy 2 Na cursussen over de intelligentie van mensapen, honden en vogels, heeft dr. Rivas een cursus opgezet over de intelligentie en het gevoelsleven van dieren waar eigenlijk nog maar weinig over bekend is en waarover pas de afgelopen jaren nieuw wetenschappelijk onderzoek wordt verricht. De cursus vindt plaats in het Hoofdgebouw van de universiteit aan de De Boelelaan 1105 te Amsterdam en zal op zaterdagen 19 en 26 januari 2019 worden georganiseerd. Op de eerste cursusdag zullen we ons richten op kippen, runderen, varkens, paarden, geiten en schapen. De tweede cursusdag zal volledig gewijd zijn aan vissen. Voor de meeste mensen zijn al deze dieren behoorlijk onbekend en heeft men vaak geen idee dat ze individuen zijn met een behoorlijke intelligentie en een boeiend gevoelsleven. Vaak ‘ontmoeten’ mensen deze dieren alleen als ze op hun etensbord liggen. Ook voor wetenschappers waren deze dieren lange tijd niet interessant, omdat men dacht dat ze maar een heel beperkte intelligentie of cognitie zouden hebben. De laatste jaren zien we echter een grote toename aan onderzoek van deze dieren, met soms verrassende resultaten. Zo blijken paarden, varkens en geiten net als honden een goed begrip te hebben van de communicatie van mensen en letten ze op de aandacht van de mens wanneer ze bijvoorbeeld diens hulp willen inroepen. Kuikens en sommige vissen blijken in staat te zijn om te tellen of te rekenen. Schapen en koeien kunnen goed verschillende gezichten van elkaar onderscheiden, waarvan men tot dan toe dacht dat dat een uniek menselijk vermogen was. Schuttersvissen zijn in staat om een straal water tegen een prooi boven het water te schieten, waardoor deze in het water valt en gebruiken daarbij allerlei berekeningen. Paarden en geiten zijn in staat om de emoties in verschillende menselijke gezichtsuitdrukkingen te begrijpen. Hennen blijken bezorgd om het welzijn van hun kuikens. En heel recent is duidelijk geworden dat ook paarden en zelfs kleine poetsvissen zichzelf kunnen herkennen in een spiegel, iets wat tot dan toe alleen was gebleken bij mensapen, dolfijnen, olifanten en eksters. Tijdens deze cursus krijgt U dan ook een nadere kennismaking met deze dieren doordat we de uitkomsten zullen behandelen van wetenschappelijk onderzoek naar hun intelligentie en gevoelsleven. Het zal in deze cursus niet gaan om onderzoek naar het welzijn van deze dieren die vaak worden ingezet als productiedieren, of om studies die proberen het welzijn van deze dieren in de veeteelt te verbeteren. De focus van de cursus zal meer fundamenteel zijn en liggen op de aard van al deze dieren als denkende en voelende wezens, zodat U een beter beeld krijgt van deze meer onbekende dieren.

DSC03642 copy 2 De cursus bestaat uit de volgende 2 cursusdagen, die ook afzonderlijk kunnen worden gevolgd:

Cursusdag 1. De intelligentie en het gevoelsleven van kippen, paarden en varkens. Zaterdag 19 januari 2019.

Om de titel van deze cursusdag niet al te lang te maken worden er alleen kippen, paarden en varkens genoemd, maar we zullen ook de volgende andere dieren behandelen: koeien, schapen en geiten. Al deze dieren worden vaak “productiedieren” of “boerderijdieren” genoemd, omdat mensen ze houden voor de productie van dierlijke producten. Tijdens deze cursusdag krijgt U een heel ander beeld van deze dieren, doordat we in zullen gaan op hun intelligentie, hun gevoelens en hun emoties.

Omschrijving: We beginnen met een kort overzicht van de oorsprong en domesticatie van deze dieren. Vervolgens kijken we naar studies omtrent basale vermogens zoals object-permanentie, categorisatie en concepten als “groter/kleiner.” Wat voor numerieke vaardigheden hebben deze dieren, kunnen ze tellen? Hoe goed is hun lange termijn geheugen? Waaruit bestaat de ruimtelijke en fysieke cognitie van deze dieren? Wat voor boeiende communicatie zien we bij de alarmkreten van kippen? Gebruiken hanen de voedselroep soms bedrieglijk? Kunnen varkens gebaren begrijpen waarmee mensen voorwerpen aangeven? Kunnen paarden zichzelf herkennen in een spiegel? Anticiperen kippen en varkens op de toekomst? Hoe herkennen al deze dieren elkaar als individu? Begint de herkenning van moeder en kind bij deze dieren al vroeg? Kunnen ze gezichten van verschillende soortgenoten en mensen onderscheiden? Wat zijn de vermogens van deze dieren op het gebied van sociaal leren en imitatie? Kunnen ze iets leren door een soortgenoot of een mens te observeren? En hebben deze dieren ook een idee van de ander als geestelijk wezen: begrijpen ze iets van de intenties en aandacht van een ander? Snappen ondergeschikte geiten wat een dominante geit kan zien? Letten ondergeschikte hanen er bij het hofmaken op of de dominante haan aanwezig is? Begrijpen deze dieren onze menselijke communicatieve signalen zoals wijzen? En hoe maken deze dieren zelf aan mensen duidelijk wat ze willen? Welke gevoelens en emoties hebben deze dieren? Hebben ze voorkeuren voor sommige soortgenoten en zien we dus vriendschap en affectie bij deze dieren? Rouwen ze ook bij het overlijden van een dierbare? Waaruit bestaat de speelsheid van deze dieren? Worden ze optimistisch of pessimistisch na een positieve of negatieve emotionele ervaring en hebben ze net als mensen dan een cognitieve bias? Kunnen paarden, schapen en geiten de emotie in de gezichtsuitdrukkingen van soortgenoten en mensen lezen? En zien we bij deze dieren ook vormen van emotionele besmetting en zelfs empathisch gedrag? Zijn schapen ook onderhevig aan besmettelijk geeuwen? Bestaat er verzoening en troost bij deze dieren? Zijn hennen betrokken betrokken bij het welzijn van hun kuikens?

Cursusdag 2. De intelligentie en het gevoelsleven van vissen. Zaterdag 26 januari 2019.

Vissen waren de eerste gewervelde dieren, dieren die een wervelkolom hebben. Er bestaan tienduizenden verschillende vissoorten, van haaien en roggen, guppies en poetsvissen, tot en met karpers, cichliden en zalmen. Vissen vallen ook onder de “productiedieren” en worden massaal gevangen of gekweekt voor menselijke consumptie. De aard van deze dieren is lange tijd onbekend geweest en men dacht dat ze enorm zouden verschillen van zoogdieren. In de afgelopen decennia zien we dat de wetenschap meer interesse begint te krijgen voor de intelligentie en het gevoelsleven van vissen. Uit nieuw onderzoek blijkt dat deze dieren helemaal niet zoveel van zoogdieren verschillen en dat ook vissen een prima intelligentie en een interessant gevoelsleven hebben. De cursusdag zal U nader kennis laten maken met deze zwemmende mededieren.

Dit boek geeft een leuk overzicht van de intelligentie en het gevoelsleven van vissen en is begin dit jaar in Nederlandse vertaling verschenen bij uitgeverij Meulenhoff onder de titel “Het geheime leven van vissen.”

Omschrijving: We beginnen met een kort overzicht van de evolutie en indeling van vissen in beenvissen, kraakbeenvissen en kaakloze vissen. Vervolgens kijken we naar studies omtrent basale vermogens zoals het leren van onderscheid. Ook behandelen we onderzoek naar de vatbaarheid van vissen voor optische illusies. Waaruit bestaan de numerieke vermogens van vissen, kunnen ze tellen? Hoe goed is het lange termijn geheugen van vissen? Kunnen goudvissen maar een paar seconden iets onthouden? Wat er is bekend over hun ruimtelijke cognitie, hebben ze een cognitieve kaart van de omgeving in hun hoofd? Welke rol speelt daarbij de laterale lijn van vissen en het vermogen om electrische veranderingen waar te nemen bij haaien en roggen? Hoe vinden zalmen de weg terug naar hun geboorteriviertjes om daar te gaan paren? Gebruiken vissen ook voorwerpen als werktuigen? Hoe vangen schuttersvissen hun prooi door water te spugen? Hebben vissen ook een vorm van zelfbewustzijn? Kunnen ze hun eigen geur onderscheiden van de geur van anderen? En hoe gedragen reuzenmanta’s en poetsvissen zich voor een spiegel? Hoe herkennen vissen elkaar als individu? Leren Siamese kempvissen en cichliden iets over een soortgenoot als zij deze met een ander zien vechten? Hebben ze een begrip van rangorde in de groep? Hoe leren vissen door sociale observatie van een ander? Gebruiken ze verschillende rollen bij gezamenlijke jacht? Misleiden poetsvissen soms hun klanten in hun eigen voordeel? En gedragen mannelijke tandkarpers zich bedrieglijk over hun voorkeur voor vrouwelijke karpers als er een andere mannelijke karper aanwezig is? Hoe trekken vissen de aandacht van mensen? We zullen ook nieuw onderzoek behandelen naar de hersenen van vissen, waaruit blijkt dat zij hersenstructuren hebben die equivalent zijn aan die van zoogdieren, bijvoorbeeld in plaats van een neocortex of hersenschors hebben ze een pallium met een vergelijkbare werking. Ook hebben vissen een hypothalamus en verschillende structuren in het pallium die te maken hebben met gevoelens en emoties. Welke gevoelens en emoties hebben vissen dan? We behandelen het recente onderzoek naar pijn bij vissen. Bestaat er ook angst bij vissen en kalmeren ze door aanraking? Wat voor vormen van sociaal leven zien we bij vissen? Genieten ze van aanraking? Waaruit bestaat het soms verrassende sexleven van vissen? Is er ouderlijke zorg bij vissen? En zien we ook speelsheid bij vissen?

Voor wie? De cursus is geschikt voor iedereen die meer wil weten over de intelligentie en het gevoelsleven van kippen, koeien, varkens, paarden, geiten, schapen en vissen. Daarnaast is de cursus ook zeer geschikt voor mensen die professioneel met dieren werken en voor studenten van verschillende opleidingen. Een specifieke vooropleiding is niet vereist. Wel is het handig als men passief Engels kan begrijpen, aangezien niet alle filmpjes die zullen worden getoond ondertiteld zijn. Alle deelnemers krijgen na afloop een persoonlijk certificaat van deelname. Cursisten die alleen 1 cursusdag volgen krijgen een deelcertificaat. Tenslotte is er geen voorwaarde om vegetariër of veganist te zijn om deel te kunnen nemen aan deze cursus 😉

Kosten.Deelname aan de volledige cursus kost 120 euro. Deze cursus zal een paar keer jaar worden georganiseerd. Men kan dan ook alleen deelnemen aan 1 van de 2 cursusdagen en de ontbrekende cursusdag later in het jaar volgen. Deelname aan een afzonderlijke cursusdag kost 60 euro. Deze prijzen zijn inclusief BTW.

Korting voor minder draagkrachtigen.Voor minder draagkrachtigen, dat wil zeggen, mensen die moeten rondkomen van een inkomen rond het sociale minimum, bestaat er een speciale korting. Men betaalt dan 50 euro voor de volledige cursus of 25 euro per afzonderlijke cursusdag.

Data en tijden.De cursus bestaat uit twee zaterdagen: 19 en 26 januari 2019. Elke cursusdag begint om 11.30 en eindigt om 16.30 uur. De cursus wordt zonder lunch gegeven.

Locatie: Hoofdgebouw universiteit, De Boelelaan 1105 te Amsterdam. Deze locatie is goed te bereiken met auto en openbaar vervoer. Gratis parkeren is mogelijk op de Gustav Mahlerlaan en de A.J. Ernstlaan.

Aanmelden: U kunt zich eenvoudig opgeven door een emailbericht te sturen naar estebanyes@gmail.comof door onderstaand formulier in te vullen en te verzenden. U krijgt dan een emailbericht toegestuurd met daarin alle praktische details en een factuur voor Uw administratie.

← Terug

Bedankt voor je reactie. ✨

Nieuwe cursus: De intelligentie en het gevoelsleven van kippen, koeien, varkens en vissen.

mei 26, 2018 door estebanrivas

17795837_10212724213086956_3995403617424144092_n Na cursussen over de intelligentie van mensapen, honden en vogels, heeft dr. Rivas een compleet nieuwe cursus opgezet over de intelligentie en het gevoelsleven van dieren waar eigenlijk nog maar weinig over bekend is en waarover pas de afgelopen jaren nieuw wetenschappelijk onderzoek wordt verricht. De nieuwe cursus vindt plaats in het Hoofdgebouw van de universiteit aan de De Boelelaan 1105 te Amsterdam en zal op zaterdagen 15 en 22 september 2018 worden georganiseerd. Op de eerste cursusdag zullen we ons richten op kippen, runderen, varkens, paarden, geiten en schapen. De tweede cursusdag zal volledig gewijd zijn aan vissen. Voor de meeste mensen zijn al deze dieren behoorlijk onbekend en heeft men vaak geen idee dat ze individuen zijn met een behoorlijke intelligentie en een boeiend gevoelsleven. Vaak ‘ontmoeten’ mensen deze dieren alleen als ze al op hun etensbord liggen. Tijdens deze cursus krijgt U een nadere kennismaking met deze dieren doordat we de uitkomsten zullen behandelen van wetenschappelijk onderzoek naar hun intelligentie en gevoelsleven. Het zal in deze cursus niet gaan om onderzoek naar het welzijn van deze dieren die vaak worden ingezet als productiedieren, of om studies die proberen het welzijn van deze dieren in de veeteelt te verbeteren. De focus van de cursus zal meer fundamenteel zijn en liggen op de aard van al deze dieren als denkende en voelende wezens, zodat U een beter beeld krijgt van deze meer onbekende dieren.

De cursus bestaat uit de volgende 2 cursusdagen, die ook afzonderlijk kunnen worden gevolgd:

Cursusdag 1. De intelligentie en het gevoelsleven van kippen, koeien en varkens. Zaterdag 15 september 2018.

DSCN4773 copy Om de titel van deze cursusdag niet al te lang te maken worden er alleen kippen, koeien en varkens genoemd, maar we zullen ook de volgende andere dieren behandelen: paarden, schapen en geiten. Al deze dieren worden vaak “productiedieren” of “boerderijdieren” genoemd, omdat mensen ze houden voor de productie van dierlijke producten. Tijdens deze cursusdag krijgt U een heel ander beeld van deze dieren, doordat we in zullen gaan op hun intelligentie, hun gevoelens en hun emoties.

Omschrijving: We beginnen met een kort overzicht van de oorsprong, domesticatie en de zintuigen van deze dieren. Vervolgens kijken we naar studies omtrent basale vermogens zoals object-permanentie, categorisatie en concepten als “zelfde/verschillend.” Wat voor numerieke vaardigheden hebben deze dieren, kunnen ze tellen? Hoe goed is hun lange termijn geheugen? Snappen geiten en schapen bij 2 bakken waar in 1 bak voer moet zitten, dat als de ene bak leeg wordt getoond, het voer dan in de andere bak moet zitten? Waaruit bestaat de ruimtelijke en fysieke cognitie van deze dieren? Wat voor boeiende vermogens zien we in de communicatie van deze dieren? Gebruiken hanen de voedselroep soms bedrieglijk? Kunnen varkens gebaren begrijpen waarmee mensen voorwerpen aangeven? Hoe herkennen deze dieren elkaar als individu? Kunnen ze gezichten van verschillende soortgenoten en mensen onderscheiden? Anticiperen kippen op de toekomst? Wat zijn de vermogens van deze dieren op het gebied van sociaal leren en imitatie? Kunnen ze iets leren door een soortgenoot of een mens te observeren? En hebben deze dieren ook een idee van de ander als geestelijk wezen: begrijpen ze iets van de intenties en aandacht van een ander? Letten ondergeschikte hanen er bijvoorbeeld bij het hofmaken op of de dominante haan aanwezig is? Welke gevoelens en emoties hebben deze dieren? Hoe is hun natuurlijke sociale leven? Kunnen paarden de gezichtsuitdrukkingen van mensen lezen? Kunnen al deze dieren ook rouwen om een dierbare? En zien we bij hen ook vormen van emotionele besmetting en zelfs empathisch gedrag? Zijn hennen bijvoorbeeld betrokken betrokken bij het welzijn van hun kuikens? En likken koeien elkaar ook als troost?

Cursusdag 2. De intelligentie en het gevoelsleven van vissen. Zaterdag 22 september 2018.

Dit boek geeft een leuk overzicht van de intelligentie en het gevoelsleven van vissen en is een paar maanden geleden in Nederlandse vertaling verschenen bij uitgeverij Meulenhoff onder de titel “Het geheime leven van vissen.”

Omschrijving: We beginnen met een kort overzicht van de evolutie van vissen en zullen nieuw onderzoek behandelen naar de hersenen van vissen, waaruit blijkt dat zij hersenstructuren hebben die equivalent zijn aan die van zoogdieren, bijvoorbeeld in plaats van een neocortex of hersenschors hebben ze een pallium met een vergelijkbare werking. Dan gaan we in op de zintuigen van vissen. Vissen blijken bijvoorbeeld ontvankelijk voor optische illusies. Vervolgens kijken we naar studies omtrent basale vermogens zoals categorisatie en numerieke vermogens. Hoe goed is het lange termijn geheugen van vissen? Kunnen goudvissen maar een paar seconden iets onthouden? Wat er is bekend over hun ruimtelijke cognitie, hebben ze een cognitieve kaart van de omgeving in hun hoofd? Gebruiken vissen ook voorwerpen als werktuigen? Hoe vangen schuttersvissen hun prooi door water te spugen? Waaruit bestaat de communicatie van vissen? Hoe herkennen deze dieren elkaar als individu? Kunnen sommige vissen menselijke gezichten onderscheiden? Hebben ze een begrip van rangorde in de groep? Hoe leren vissen door sociale observatie van een ander? En waaruit bestaat het gevoelsleven van vissen? Kunnen ze pijn voelen? Is er ook ouderlijke zorg bij vissen? En kunnen zelfs vissen empathisch gedrag vertonen?

Kosten. Deelname aan de volledige cursus kost 120 euro. Deze cursus zal vanaf nu een paar keer jaar worden georganiseerd. Men kan dan ook alleen deelnemen aan 1 van de 2 cursusdagen en de ontbrekende cursusdag later in het jaar volgen. Deelname aan een afzonderlijke cursusdag kost 60 euro. Deze prijzen zijn inclusief BTW.

Korting voor minder draagkrachtigen. Voor minder draagkrachtigen, dat wil zeggen, mensen die moeten rondkomen van een inkomen rond het sociale minimum, bestaat er een speciale korting. Men betaalt dan 50 euro voor de volledige cursus of 25 euro per afzonderlijke cursusdag.

Data en tijden. De cursus bestaat uit twee zaterdagen: 15 en 22 september 2018. Elke cursusdag begint om 11.30 en eindigt om 16.30 uur. De cursus wordt zonder lunch gegeven.

Aanmelden: U kunt zich eenvoudig opgeven door een emailbericht te sturen naar estebanyes@gmail.com of door onderstaand formulier in te vullen en te verzenden. U krijgt dan een emailbericht toegestuurd met daarin alle praktische details en een factuur voor Uw administratie.

← Terug

Bedankt voor je reactie. ✨

HOVO cursussen zomer najaar 2016

maart 10, 2016 door estebanrivas

Ook dit jaar keert psycholoog en filosoof dr. Esteban Rivas terug bij het Hoger Onderwijs Voor Ouderen (hoger onderwijs bedoeld voor mensen in de leeftijd van 50 jaar en ouder) met cursussen aan verschillende universiteiten in het land. Voor de Seniorenacademie Hovo Groningen geeft Rivas een zomercursus van 4 colleges aan de Rijksuniversiteit Groningen, met als titel “De sociale intelligentie van dieren.” Voor Hovo Amsterdam geeft hij in het najaar de cursus van 4 colleges “Communicatie en Taal bij Dieren.” Hieronder vindt U de beschrijving van beide cursussen.

Zomercursus “De sociale intelligentie van dieren” in Groningen

Esteban Rivas keert deze zomer terug bij de Seniorenacademie Hovo Groningen met een volledig nieuwe cursus over de sociale intelligentie van dieren. De lokatie zal de Rijksuniversiteit Groningen zijn of de afdeling in Haren (onder Groningen). De cursus zal plaatsvinden op de dinsdagmiddag, van 13.00 tot 15.00 uur. De data van de 4 colleges zijn 28 juni, 5, 12 en 19 juli.

Omschrijving cursus:

In de wetenschap vindt de afgelopen decennia veel nieuw onderzoek plaats naar de sociale intelligentie van dieren. Men dacht vroeger dat dieren niet in staat waren om te denken in termen van ‘een ander’. Sinds de cognitieve revolutie uit de jaren ’70 van de vorige eeuw is dat beeld echter veranderd en zien we nu allerlei boeiende studies plaatsvinden die aangeven dat de sociale intelligentie van dieren behoorlijk groot is. In deze cursus behandelen we deze onderzoeken. We beginnen bij zelfbewustzijn: in hoeverre is een dier in staat zichzelf te onderscheiden van de rest van de wereld? En waaraan herkennen dieren elkaar als individu? Dan behandelen we onderzoek op het gebied van sociaal leren: hoe leert een dier door de sociale observatie van een ander? Zijn ze zelfs in staat om de handelingen van een ander te imiteren? Vervolgens gaan we in op de vele nieuwe onderzoeken op het gebied van Theory of Mind: in hoeverre is een dier in staat een ander mentale toestanden zoals zien, horen en weten toe te schrijven? De meningen van wetenschappers lopen hierover uiteen, want mogelijk snapt een dier niets van de mentale toestanden van een ander en heeft het alleen regels geleerd op basis van het lezen van gedrag van een ander. We eindigen de cursus met de vraag in hoeverre dieren ook de gevoelsmatige toestanden van een ander begrijpen en of we dan ook vormen van empathisch gedrag bij dieren aantreffen. Na deze cursus bent U op de hoogte van de belangrijkste vraagstukken en ontdekkingen op het gebied van de sociale intelligentie van dieren.

Een gaai, behorend tot de familie van de kraaiachtigen.

Allerlei dieren zullen aan bod komen tijdens de cursus, met een focus op de diersoorten waarvan de sociale intelligentie het meest onderzocht wordt: grote mensapen, dolfijnen, olifanten, honden, ratten en kraaiachtigen.

Indeling in colleges:

College 1. Zelfbewustzijn en herkenning van individuen.

Om enig begrip van de ander te kunnen hebben moet een dier onderscheid kunnen maken tussen zichzelf en de rest van de wereld. In dit college behandelen we het wetenschappelijk onderzoek naar zelfbewustzijn bij dieren. Aan bod komen de spiegelproeven en onderzoek naar metacognitie bij dieren. Vervolgens kijken we naar de herkenning van individuen door dieren. Hoe onderscheiden dieren hen bekende individuen en hoe lang blijven ze zich deze dieren nog herinneren?

College 2. Sociaal leren, cultuur en samenwerking.

Aziatische olifant moeder en kalf

In dit college bekijken we wat dieren leren door sociale observatie van een ander. We behandelen welke dieren in staat zijn tot het imiteren van de handelingen van een ander. Ook gaan we in op de vraag of dieren ook cultuur hebben, in de zin dat er specifieke gedragstradities bestaan bij verschillende geografisch gescheiden groepen dieren? En wat zien we aan samenwerking bij dieren? Welke dieren maken coalities en allianties met groepsgenoten? En is er sprake van een echte arbeidsverdeling bij bv. de gezamenlijke jacht?

College 3. Theory of Mind: Toeschrijven van mentale toestanden aan een ander.

In dit derde college behandelen we het recentelijk opgekomen onderzoeksveld van Theory of Mind bij dieren: in hoeverre schrijven dieren elkaar mentale toestanden toe? Letten dieren op wat een ander kan zien of horen? Begrijpen ze de doelen, intenties en verlangens van een ander? Bedriegen dieren elkaar? En hebben ze door wat een ander weet of niet weet?

College 4. Empathie.

800px-Chimpanzees_in_Uganda_(5984913059) In het laatste college gaan we dan in op de vraag of dieren ook de gevoelsmatige en emotionele toestanden van een ander begrijpen en in hoeverre we kunnen spreken van empathie bij dieren. Welke dieren helpen elkaar in nood? Welke dieren troosten een gestresste soortgenoot? En kunnen we ook spreken van rouw bij dieren als een dierbare is overleden?

Praktische informatie: De prijs voor deelname aan deze cursus is 85 euro. De inschrijving is nu geopend. Klik hier om naar de webpagina te gaan waar men zich kan inschrijven. De uiterste inschrijvingsdatum is 14 juni 2016.

Najaarscursus “Communicatie en taal bij dieren” voor Hovo Amsterdam

Bij Hovo Amsterdam aan de Vrije Universiteit Amsterdam zal Esteban Rivas in oktober de cursus “Communicatie en taal bij dieren. Recente ontwikkelingen in wetenschappelijk onderzoek” geven, waarin hij de wetenschappelijke stand van zaken zal bespreken over de natuurlijke communicatie van allerlei dieren en de resultaten die uit taalonderzoek met verschillende dieren zijn voortgekomen. De cursus zal plaatsvinden op de woensdagmiddag, van 13.30 tot 16.00 uur. De data van de 4 colleges zijn als volgt: 5, 12, 19 en 26 oktober.

Omschrijving cursus:

Vogels zingen, honden blaffen en kikkers kwaken: overal communiceren dieren. In het dierenrijk vindt communicatie op allerlei manieren plaats. Op een gegeven moment in de evolutie heeft dierlijke communicatie zich ontwikkeld tot menselijke taal. De vraag die wetenschappers en filosofen al lange tijd bezig houdt, is of de mens daarbij een eenzame positie heeft als het enige wezen met taal. Vanaf begin twintigste eeuw is er veel onderzoek gedaan waarbij werd getracht om allerlei dieren (delen van) de menselijke taal aan te leren. Daarnaast is men steeds verder gekomen in het onderzoek naar de natuurlijke communicatie van dieren. Recent onderzoek onder allerlei diersoorten heeft inmiddels een schat aan inzichten over communicatie en taal bij dieren opgeleverd. Deze cursus biedt u een breed overzicht, waarbij op kritische wijze het communicatie- en taalonderzoek met dieren wordt behandeld. Na deze cursus heeft u een nieuwe kijk op hoe dieren communiceren en heeft u inzicht in de vraag in hoeverre we van taal kunnen spreken. Naast verrassende inzichten in de dieren om ons heen krijgt u ook een beeld van de soms hoog oplopende controverses op dit gebied.

De chimpansee Tatu maakt het gebaar voor BLACK

Indeling in colleges:

College 1. Communicatie en menselijke taal.

Waaruit bestaat menselijke taal? Is dierlijke communicatie alleen een uiting van emoties, of verwijzen dieren ook naar externe zaken in de wereld?

College 2. Taalonderzoek met grote mensapen.

Wat zijn de resultaten van allerlei, vaak controversiële onderzoeken, waarin is geprobeerd mensapen woorden, gebaren of geometrische symbolen te leren? Ook het onderzoek van de docent komt aan bod.

College 3. Communicatie- en taalonderzoek met vogels.

Solsort copy Vogels hebben allerlei roepen met verschillende functies. Hoe herkent u deze? Daarnaast zingen veel vogels liederen. Wat zijn hier de overeenkomsten met taal? En wat zijn de resultaten van het taalonderzoek met de papegaai Alex?

College 4. Communicatie- en taalonderzoek met dolfijnen, zeeleeuwen en honden.

Wat zijn de resultaten van het taalonderzoek met dolfijnen en zeeleeuwen? Welke dieren snappen onze menselijke communicatieve signalen, zoals wijzen en blikrichting? En we eindigen met taalonderzoek met honden: hoeveel menselijke woorden kunnen honden begrijpen?

Praktische informatie: De prijs voor deelname aan deze cursus is 105 euro. Klik hier om naar de webpagina te gaan waar men zich kan inschrijven. De uiterste inschrijvingsdatum is 29 september 2016.

Tot ziens dit jaar in Groningen en Amsterdam!

Cursus “De intelligentie van dieren” april 2016

december 12, 2015 door estebanrivas

In april 2016 organiseert het Instituut voor Dieren in Filosofie en Wetenschap weer de cursus over de intelligentie van alle dieren. In 4 cursusdagen op de zaterdag zal aan de Vrije Universiteit Amsterdam een up to date overzicht gegeven worden van het wetenschappelijke onderzoek naar de intelligentie of cognitie van dieren.

Beschrijving cursus:

Het paard Slimme Hans, begin 20e eeuw Berlijn.

De intelligentie of cognitie van dieren houdt de wetenschap al lange tijd bezig. Zo was Charles Darwin van mening dat veel dieren een behoorlijke intelligentie hebben en zag hij een continuïteit in de mentale vermogens tussen mensen en andere dieren. De wetenschappelijke studie van dierlijke intelligentie heeft ook een onstuimige geschiedenis gehad. Men begon met onbetrouwbare anekdotes en maakte zich geregeld schuldig aan antropomorfisme: het toeschrijven van menselijke eigenschappen aan andere dieren. Daarna domineerde het behaviorisme de discussie met de stelling dat mentale vermogens niet wetenschappelijk te bestuderen zijn. Sinds de cognitieve revolutie in de jaren ’60 en ’70 van de vorige eeuw heeft het onderzoek naar de cognitie van dieren een hoge vlucht genomen en zijn er allerlei opzienbarende ontdekkingen gedaan over de intelligentie van allerlei dieren. Zo blijken honden uit te blinken in sociale intelligentie. De grote mensapen delen veel van onze cognitieve vermogens en hebben bijvoorbeeld een behoorlijk begrip van de waarneming, intenties en kennis van een ander. Onder de vogels blijken met name de kraaiachtigen en papegaaiachtigen slimme dieren te zijn die goed zijn in het oplossen van allerlei problemen. Maar ook over allerlei andere dieren die we vroeger als domme wezens zagen wordt door onderzoek steeds meer bekend. In deze cursus gaan we in op al het onderzoek naar de intelligentie van dieren en krijgt U een goede kennismaking met dit onderzoeksgebied. Per cursusdag worden andere aspecten van intelligentie behandeld en zal een up-to-date overzicht worden gegeven van de resultaten van het onderzoek op die gebieden. De cursus zal U een heel ander beeld geven van waar dieren qua intelligentie toe in staat zijn en zal U met andere ogen laten kijken naar de dieren met wie we de aarde delen. Essentiële kennis voor iedereen die van dieren houdt.

Programma cursus

De cursus bestaat uit de volgende 4 cursusdagen.

Cursusdag 1. Zaterdag 9 april 2016.

Onderwerpen: Geschiedenis van het denken over en het onderzoek naar dierlijke intelligentie. Symbolen en taalonderzoek. Cognitie in communicatie.

De chimpansee Tatu maakt het gebaar voor BLACK.

Omschrijving: Hoe heeft men in de loop van de geschiedenis gekeken naar de intelligentie van dieren? Van Aristoteles tot Descartes, Darwin, het behaviorisme en de cognitieve revolutie. Introductie van de belangrijkste onderzoeksinstituten waar het onderzoek naar de intelligentie van dieren plaatsvindt. Vervolgens behandelen we het taalonderzoek met allerlei dieren, aangezien dit type onderzoek mede de cognitieve revolutie heeft ingeleid en de wetenschap veel heeft geleerd over de mentale vermogens van dieren. Aan bod komt het taalonderzoek met grote mensapen: gesproken taal experimenten, gebarentaalonderzoek en experimenten met geometrische symbolen of lexigrammen (inclusief het eigen onderzoek van dr. Rivas met gebarende mensapen). De belangrijke les van het paard Slimme Hans. Taalonderzoek met dolfijnen, zeeleeuwen en grijze roodstaartpapegaaien. Taalonderzoek met honden: hoeveel menselijke woorden kan een hond begrijpen? Daarnaast behandelen we nieuw onderzoek op het gebied van communicatie: Wat zien we aan cognitie in de natuurlijke communicatie van dieren? Overdracht van informatie in de alarmkreten van allerlei dieren. Bijendansen, waarmee honingbijen elkaar geschikte voedsellokaties doorgeven.

Cursusdag 2. Zaterdag 16 april 2016.

Onderwerpen: De relatie tussen hersenen en cognitie. Basale intelligentie: Object permanentie. Concepten. Cognitie over relaties tussen objecten. Geheugen. Herkennen van individuen. Zelfbewustzijn.

Een gaai, behorend tot de familie van de kraaiachtigen.

Omschrijving: Wat voor relatie bestaat er tussen hersenen en cognitie? Zijn dieren met grotere hersenen ook meer intelligent? Basale intelligentie: Welke dieren hebben het besef dat een object of een persoon blijft bestaan, ook als die even niet meer waarneembaar is? Kunnen dieren als duiven concepten vormen van “mens” en “duif”? Wat voor cognitie over de relaties tussen verschillende objecten zien we bij dieren? Welke dieren zijn in staat om te zien welke voorwerpen hetzelfde zijn of juist verschillend? Hebben ze een concept van “groter” of “kleiner”? Hoe goed is het geheugen van dieren? En hoe groot is het lange termijn geheugen van dieren? Kunnen ze bekende dieren jaren of zelfs tientallen jaren later nog herkennen? Kunnen kraaien zich herinneren welke mens hen jaren geleden ving om hen te ringen? Hoe herkennen dieren gezichten en individuen? En is er ook sprake van een episodisch geheugen bij dieren, waarbij ze zich specifieke gebeurtenissen kunnen herinneren? En wat zien we aan anticipatie en het maken van plannen voor de toekomst bij dieren? Zelfbewustzijn: Wat zijn basale vormen van zelfbewustzijn? Welke dieren zijn in staat zichzelf te herkennen in spiegels?

Cursusdag 3. Zaterdag 23 april 2016.

Onderwerpen: Quantitatieve cognitie: hoeveelheden onderscheiden en tellen. Ruimtelijke cognitie. Causale cognitie op fysiek gebied. Werktuigen: gebruik en constructie. Sociaal leren, imitatie en cultuur.

Moeder en kalf Aziatische olifant.

Omschrijving: Welke dieren kunnen verschillende hoeveelheden van elkaar onderscheiden? Kunnen ze tellen? En hoe is de tijdperceptie van dieren? Ruimtelijke cognitie: Hebben dieren een cognitieve kaart van de fysieke omgeving in hun hoofd? Wat zijn hun navigatievermogens en kunnen ze efficient reizen? Hoe groot is het ruimtelijke geheugen van grote mensapen en voedsel verbergende vogels? Causale cognitie: Wat snappen dieren van natuurkundige wetten en de oorzakelijke verbanden op fysiek gebied? Weten ze bv. aan welk touw ze moeten trekken om voedsel binnen te halen? Hoe goed zijn ze in het oplossen van problemen en hebben ze inzicht in hoe ze voedsel uit ingewikkelde apparaten moeten halen? Welke dieren maken werktuigen en hoe gebruiken ze die? Hoe leren dieren van elkaar door elkaar te observeren? Welke dieren zijn in staat tot het imiteren van een ander? En kunnen we bij dieren ook spreken van cultuur, de overdracht van specifieke gedragstradities bij geografisch gescheiden groepen?

Cursusdag 4. Zaterdag 30 april 2016.

Omschrijving: Hoe groot is de sociale intelligentie van dieren? Welke dieren hebben een begrip van de visuele of auditieve waarneming van een ander? Volgen ze de blik van een ander? Letten ze er bij communicatie op dat de ander hen kan zien of horen? Houden ze ook rekening met de kennis van een ander, wat een ander wel of niet kan weten? Letten kraaiachtigen erop of anderen hen kunnen zien als ze hun voedsel verbergen? Snappen dieren de intenties of doelen van een ander? En kunnen dieren elkaar dingen leren en hebben ze daarin een begrip van een gebrek aan kennis bij de ander? Hoe goed zijn dieren in het begrijpen van onze menselijke communicatieve signalen zoals wijzen en blikrichting? Kunnen dieren elkaar bedriegen? En zijn ze in staat tot empathie: het zich kunnen verplaatsen in een ander? Welke dieren helpen elkaar, verzoenen en troosten elkaar na een conflict en vertonen prosociaal of altruïstisch gedrag? En wat zien we aan rouw bij dieren na het overlijden van een dierbare?

Welke dieren komen aan bod in de cursus?

Prairiehonden.

Primaten: grote mensapen en allerlei andere apen. Andere zoogdieren: honden, katten, paarden, schapen, varkens, geiten, ratten, prairiehonden, dolfijnen, zeeleeuwen, olifanten. Vogels: zangvogels, duiven, papegaaiachtigen: grijze roodstaartpapegaaien, kaketoe’s en kea’s, kraaiachtigen: raven, kraaien, gaaien en roeken. Met reptielen, amfibieen en vissen is nog maar weinig intelligentie-onderzoek uitgevoerd, maar de studies die plaatsvinden zullen behandeld worden. En tenslotte ongewervelde dieren: koppotigen als octopussen en inktvissen, insecten als honingbijen, wespen, fruitvliegjes en mieren.

Geen cursusboek

Bij deze cursus zullen we niet werken met een specifiek cursusboek, aangezien er op dit moment geen geschikte boeken bestaan die een compleet en up-to-date overzicht geven van de intelligentie van alle dieren. Wel zullen er per cursusdag gerichte literatuurverwijzingen worden gegeven.

Cursusdagen zijn afzonderlijk te volgen

Aangezien het lastig kan zijn om de mogelijkheid te hebben om aan alle 4 de cursusdagen achterelkaar deel te nemen, is de cursus zo ingericht dat iedere cursusdag afzonderlijk te volgen is. Deze cursus zal een paar keer per jaar worden gegeven. Zo kan men 1 of meerdere cursusdagen bij deze aankomende cursus in april volgen en later in het jaar deelnemen aan de ontbrekende cursusdagen. Ook kan men naar keuze alleen die cursusdagen volgen over die onderwerpen waar men in geïnteresseerd is.

Koolmees

Voor wie? De cursus is bedoeld voor iedereen die geïnteresseerd is in de intelligentie van dieren, of men nu wel of niet zelf een huishouden deelt met een dier. Daarnaast is deze zeer geschikt voor mensen die professioneel met dieren werken. Een specifieke vooropleiding is niet vereist. Wel is het handig als men passief Engels kan begrijpen, aangezien niet alle filmpjes die zullen worden getoond ondertiteld zijn.

Certificaat Instituut. Alle deelnemers krijgen na afloop een persoonlijk certificaat van deelname van het Instituut voor Dieren in Filosofie en Wetenschap. Mensen die niet aan de hele cursus deelnemen, maar aan 1 of meerdere afzonderlijke cursusdagen krijgen een deelcertificaat.

Kosten. Deelname aan de volledige cursus kost 200 euro. Deelname aan een afzonderlijke cursusdag kost 50 euro per cursusdag.

Korting voor minder draagkrachtigen. Voor minder draagkrachtigen bestaat er een korting. Op vertoon van een studentenkaart (van alle opleidingen) of een Stadspas (of equivalente kaart van andere gemeenten dan Amsterdam) betaalt men 100 euro voor de volledige cursus of 25 euro per afzonderlijke cursusdag.

Tijden. Elke cursusdag duurt 5 uur en begint om 11.30 en eindigt om 16.30 uur. De cursus wordt zonder lunch gegeven.

Locatie: Hoofdgebouw Vrije Universiteit, De Boelelaan 1105 te Amsterdam. Deze locatie is goed te bereiken met auto en openbaar vervoer. Gratis parkeren is mogelijk op de Gustav Mahlerlaan en de A.J. Ernstlaan.

Aanmelden: U kunt zich eenvoudig opgeven door een emailbericht te sturen naar estebanyes@gmail.com of door onderstaand formulier in te vullen en te verzenden. U krijgt dan een emailbericht toegestuurd met daarin alle praktische details en een factuur voor Uw administratie.

← Terug

Bedankt voor je reactie. ✨

Cursus “De intelligentie van dieren” november 2015

september 17, 2015 door estebanrivas

Het laatste educatieve evenement dat het Instituut voor Dieren in Filosofie en Wetenschap in 2015 organiseert is de cursus over de intelligentie van alle dieren. In 4 cursusdagen in november zal aan de Vrije Universiteit Amsterdam een up to date overzicht gegeven worden van het wetenschappelijke onderzoek naar de intelligentie of cognitie van dieren.

Beschrijving cursus:

Het paard Slimme Hans, begin 20e eeuw Berlijn.

De intelligentie of cognitie van dieren houdt de wetenschap al lange tijd bezig. Zo was Charles Darwin van mening dat veel dieren een behoorlijke intelligentie hebben en zag hij een continuïteit in de mentale vermogens tussen mensen en andere dieren. De wetenschappelijke studie van dierlijke intelligentie heeft ook een onstuimige geschiedenis gehad. Men begon met onbetrouwbare anekdotes en maakte zich geregeld schuldig aan antropomorfisme: het toeschrijven van menselijke eigenschappen aan andere dieren. Daarna domineerde het behaviorisme de discussie met de stelling dat mentale vermogens niet wetenschappelijk te bestuderen zijn. Sinds de cognitieve revolutie in de jaren ’60 en ’70 van de vorige eeuw heeft het onderzoek naar de cognitie van dieren een hoge vlucht genomen en zijn er allerlei opzienbarende ontdekkingen gedaan over de intelligentie van allerlei dieren. Zo blijken honden uit te blinken in sociale intelligentie. De grote mensapen delen veel van onze cognitieve vermogens en hebben bijvoorbeeld een behoorlijk begrip van de waarneming, intenties en kennis van een ander. Onder de vogels blijken met name de kraaiachtigen en papegaaiachtigen slimme dieren te zijn die goed zijn in het oplossen van allerlei problemen. Maar ook over allerlei andere dieren die we vroeger als domme wezens zagen wordt door onderzoek steeds meer bekend. In deze cursus gaan we uitgebreid in op al het onderzoek naar de intelligentie van dieren. Per cursusdag worden andere aspecten van intelligentie behandeld en zal een up-to-date overzicht worden gegeven van de resultaten van het onderzoek op die gebieden. De cursus zal U een heel ander beeld geven van waar dieren qua intelligentie toe in staat zijn en zal U met andere ogen laten kijken naar de dieren met wie we de aarde delen. Essentiële kennis voor iedereen die van dieren houdt.

Programma cursus

De cursus bestaat uit de volgende 4 cursusdagen.

Cursusdag 1. Zaterdag 7 november 2015.

Onderwerpen: Geschiedenis van het denken over en het onderzoek naar dierlijke intelligentie. Cognitie in communicatie. Symbolen en taalonderzoek.

De chimpansee Tatu maakt het gebaar voor BLACK

Omschrijving: Hoe heeft men in de loop van de geschiedenis gekeken naar de intelligentie van dieren? Van Aristoteles tot Descartes, Darwin, het behaviorisme en de cognitieve revolutie. Introductie van de belangrijkste onderzoeksinstituten waar het onderzoek naar de intelligentie van dieren plaatsvindt. Wat zien we aan cognitie in de natuurlijke communicatie van dieren? Informatie overdracht in de alarmkreten van allerlei dieren. Bijendansen, waarmee honingbijen elkaar geschikte voedsellokaties doorgeven. Taalonderzoek met grote mensapen: gesproken taal experimenten, gebarentaalonderzoek en experimenten met geometrische symbolen of lexigrammen (inclusief het eigen onderzoek van dr. Rivas met gebarende mensapen). Het paard Slimme Hans. Taalonderzoek met dolfijnen, zeeleeuwen en grijze roodstaartpapegaaien. Taalonderzoek met honden: hoeveel menselijke woorden kan een hond begrijpen?

Cursusdag 2. Zaterdag 14 november 2015.

Een gaai, behorend tot de familie van de kraaiachtigen.

Cursusdag 3. Zaterdag 21 november 2015.

Aziatische olifant moeder en kalf

Omschrijving: Welke dieren kunnen verschillende hoeveelheden van elkaar onderscheiden? Kunnen ze tellen? Ruimtelijke cognitie: Hebben dieren een cognitieve kaart van de fysieke omgeving in hun hoofd? Wat zijn hun navigatievermogens en kunnen ze efficient reizen? Hoe groot is het ruimtelijke geheugen van grote mensapen en voedsel verbergende vogels? Causale cognitie: Wat snappen dieren van natuurkundige wetten en de oorzakelijke verbanden op fysiek gebied? Weten ze bv. aan welk touw ze moeten trekken om voedsel binnen te halen? Hoe goed zijn ze in het oplossen van problemen en hebben ze inzicht in hoe ze voedsel uit ingewikkelde apparaten moeten halen? Welke dieren maken werktuigen en hoe gebruiken ze die? Hoe leren dieren van elkaar door elkaar te observeren? Welke dieren zijn in staat tot het imiteren van een ander? En kunnen we bij dieren ook spreken van cultuur, de overdracht van specifieke gedragstradities bij geografisch gescheiden groepen?

Cursusdag 4. Zaterdag 28 november 2015.

Onderwerpen: Sociale intelligentie. Theory of Mind: Begrip van het visuele/auditieve perspectief van een ander. Begrip van de intenties en kennis van een ander. Begrip van menselijke communicatieve signalen. Bedrog, empathie, altruïsme en rouw.
Omschrijving: Hoe groot is de sociale intelligentie van dieren? Welke dieren hebben een begrip van de visuele of auditieve waarneming van een ander? Volgen ze de blik van een ander? Letten ze er bij communicatie op dat de ander hen kan zien of horen? Houden ze ook rekening met de kennis van een ander, wat een ander wel of niet kan weten? Letten kraaiachtigen erop of anderen hen kunnen zien als ze hun voedsel verbergen? Snappen dieren de intenties of doelen van een ander? En kunnen dieren elkaar dingen leren en hebben ze daarin een begrip van een gebrek aan kennis bij de ander? Hoe goed zijn dieren in het begrijpen van onze menselijke communicatieve signalen zoals wijzen en blikrichting? Welke dieren wijzen zelf ook? Kunnen dieren elkaar bedriegen? En zijn ze in staat tot empathie: het zich kunnen verplaatsen in een ander? Welke dieren helpen elkaar, verzoenen en troosten elkaar na een conflict en vertonen altruïstisch gedrag? Hebben dieren een gevoel voor rechtvaardigheid en eerlijke verdeling? En wat zien we aan rouw bij dieren na het overlijden van een dierbare?

Welke dieren komen aan bod in de cursus?

Hoe slim zijn honden eigenlijk?

Geen cursusboek

Cursusdagen zijn afzonderlijk te volgen

Aangezien het lastig kan zijn om de mogelijkheid te hebben om aan alle 4 de cursusdagen achterelkaar deel te nemen, is de cursus zo ingericht dat iedere cursusdag afzonderlijk te volgen is. De cursus zal vanaf 2015 een paar keer per jaar worden gegeven. Zo kan men 1 of meerdere cursusdagen bij deze aankomende cursus in november volgen en in 2016 deelnemen aan de ontbrekende cursusdagen. Ook kan men naar keuze alleen die cursusdagen volgen over die onderwerpen waar men in geïnteresseerd is.

Zangvogels zingen liederen, maar hebben ook allerlei roepen waarmee ze communiceren.

Kosten. Deelname aan de volledige cursus kost 200 euro. Deelname aan een afzonderlijke cursusdag kost 50 euro per cursusdag. Studenten met een studentenkaart betalen 100 euro voor de hele cursus of 25 euro per cursusdag.

Tijden. Elke cursusdag duurt 5 uur en begint om 11.30 en eindigt om 16.30 uur. De cursus wordt zonder lunch gegeven.

Aanmelden: U kunt zich eenvoudig opgeven door een emailbericht te sturen naar estebanyes@gmail.com of door onderstaand formulier in te vullen en te verzenden. U krijgt dan een emailbericht toegestuurd met daarin alle praktische details en een factuur voor Uw administratie.

← Terug

Bedankt voor je reactie. ✨

Programma September en Oktober 2015

augustus 5, 2015 door estebanrivas

Het Instituut voor Dieren in Filosofie en Wetenschap organiseert in september en oktober weer een interessant programma over de intelligentie, het bewustzijn, de gevoelens en emoties van dieren. Hieronder vindt U het overzicht, met links naar verdere informatie over de betreffende evenementen. Alle evenementen vinden plaats op de zaterdag en worden gehouden in het Hoofdgebouw van de Vrije Universiteit Amsterdam. Het programma staat open voor iedere belangstellende die diens kennis over dieren wil vergroten.

CURSUS “DE INTELLIGENTIE VAN HONDEN”

Voor de laatste keer dit jaar zal begin september de cursus “De intelligentie van honden” worden georganiseerd voor iedereen die meer wil weten over de intelligentie van honden. Tijdens deze cursus gaan we uitgebreid in op alle recente en boeiende studies naar de intelligentie of cognitie van honden. Van sociale tot fysieke intelligentie. Als cursusboek gebruiken we De wijsheid van honden van dr. Brian Hare. De cursus bestaat uit 2 cursusdagen en vindt plaats op zaterdagen 5 en 12 september 2015. De cursusdagen beginnen om 11.30 en eindigen om 16.30 uur. Kosten bedragen 100 euro voor de volledige cursus van 2 dagen of 50 euro per afzonderlijke cursusdag. Studenten met studentenkaart betalen 50 euro voor de volledige cursus of 25 euro per afzonderlijke cursusdag. Klik hier voor meer informatie over de inhoud van de cursus en hoe U zich kunt aanmelden.

DIERLIJKE HERFSTLEZINGEN

Eind september en in oktober worden er drie Dierlijke Herfstlezingen georganiseerd. De lezingen gaan over de volgende onderwerpen.

Zaterdag 26 september 2015: Bewustzijn en emoties bij dieren. Een overzicht van de discussie over bewustzijn bij dieren en van wetenschappelijk hersenen- en gedragsonderzoek m.b.t. gevoelens en emoties bij dieren.

Zaterdag 10 oktober 2015: Theory of Mind en empathie bij dieren. Wat snappen honden en andere dieren van de mentale toestanden van een ander, zoals zien, horen en weten? En wat zien we aan empathie en prosociaal gedrag bij honden en andere dieren?

Zaterdag 17 oktober 2015: Inleiding tot de dierethiek. Introductie tot de belangrijkste stromingen in de dierethiek: hoe moeten we met andere dieren omgaan?

De Dierlijke Herfstlezingen worden gegeven op een zaterdagmiddag, van 12.30 tot 15.30 uur. Kosten voor deelname zijn 40 euro per lezing en 20 euro voor studenten met een studentenkaart. Klik hier voor meer informatie over de inhoud van de Dierlijke Herfstlezingen en hoe U zich kunt aanmelden.

KINDERCOLLEGE “DIEREN KUNNEN OOK DENKEN EN VOELEN”

Op zaterdag 3 oktober 2015, de dag vóor Dierendag, zal voor de derde keer een speciaal college worden georganiseerd voor kinderen in de leeftijd van 8 t/m 12 jaar met volwassen begeleiding. De titel is “Dieren kunnen ook denken en voelen” en bestaat uit een vrolijk overzicht van wat de wetenschap allemaal heeft ontdekt over de intelligentie en het gevoelsleven van alle dieren. Van de slimheid van honden tot de emoties in de gezichtsuitdrukkingen van mensapen. Het college begint om 12.30 en eindigt om 14.30 uur. Kosten voor deelname zijn 7,50 euro per kind en 12,50 euro per volwassene. Klik hier voor meer informatie over het kindercollege en om U aan te melden.

Cursussen voor mensen van 50 jaar en ouder

Psycholoog en filosoof dr. Esteban Rivas geeft dit najaar ook nog 3 cursussen voor het Hoger Onderwijs Voor Ouderen (HOVO) aan universiteiten op verschillende locaties in het land. Let op: Alleen mensen van 50 jaar en ouder kunnen zich hiervoor inschrijven.

Voor Hovo Leeuwarden zal dr. Rivas de uitgebreide cursus “De wetenschappelijke studie naar de cognitie van dieren. Van slimme vogels en knappe apen” geven, waarbij U een overzicht zult krijgen van meer dan 100 jaar onderzoek naar de intelligentie van alle dieren, van ongewervelden, honden, katten tot en met mensapen. Deze cursus vindt plaats in 8 colleges op de donderdagmiddag, van 24 september t/m 19 november.

Voor Hovo Alkmaar zal Esteban Rivas de cursus “De intelligentie van honden” geven in 4 colleges op de dinsdagmiddag, van 6 oktober t/m 3 november.

Voor Hovo Brabant lokatie Eindhoven zal hij ook de cursus “De intelligentie van honden” geven, daar in 5 colleges, ook op de dinsdagmiddag, van 17 november t/m 15 december.

Klik hier voor meer informatie over deze Hovo cursussen en hoe U zicht daarvoor kunt aanmelden.

Tot ziens deze Herfst!

Hovo cursussen zomer en najaar 2015

mei 20, 2015 door estebanrivas

Ook dit jaar geeft psycholoog en filosoof dr. Esteban Rivas weer meerdere cursussen voor het Hoger Onderwijs Voor Ouderen (HOVO) aan verschillende universiteiten in het land. Een aantal jaren geleden is het Hoger Onderwijs Voor Ouderen ontstaan om kwaliteitscursussen op universitair of hbo-niveau aan te bieden aan mensen van 50 jaar en ouder zodat zij zich verder kunnen ontwikkelen en ontplooien, onder het motto “Je bent nooit te oud om te leren.” In de afgelopen 5 jaar heeft Esteban Rivas met veel plezier cursussen voor deze doelgroep gegeven en is hij getroffen geraakt door de leergierigheid van deze mensen en de bijzondere situatie om zijn nieuwe kennis over te dragen aan mensen die soms ver in de tachtig zijn. Deze zomer en dit najaar zal Esteban Rivas 4 cursussen geven voor het HOVO onderwijs. In Groningen, Alkmaar en Eindhoven zal hij de cursus “De intelligentie van honden” geven. In Leeuwarden zal de cursus “De wetenschappelijke studie naar de cognitie van dieren” worden gegeven. Hieronder vindt U de omschrijving en de praktische details van deze cursussen.

Cursus “De intelligentie van honden”

Omschrijving: Al meer dan 15.000 jaar leven wij mensen samen met honden. Sinds 20 jaar vinden er aan allerlei universiteiten over de wereld nieuwe studies plaats naar de intelligentie van deze trouwe viervoeters. Daaruit blijkt dat honden veel slimmer zijn dan we tot nu toe dachten. Honden blinken vooral uit in sociale intelligentie, waardoor ze ook zeer goed met mensen kunnen samenleven. In deze cursus gaan we uitgebreid deze nieuwe studies naar de intelligentie of cognitie van honden behandelen. Als cursusboek gebruiken we het in 2013 verschenen boek De Wijsheid van Honden. Over intelligentie en gedrag van ons meest geliefde huisdier van Brian Hare van het Duke Canine Cognition Center. We zullen ingaan op o.a. de volgende vragen: Wat snappen honden van het zien, horen en weten van mensen? Hoe goed zijn ze in het begrijpen en interpreteren van onze communicatieve signalen, zoals wijzen en blikrichting? Wat voor rol speelt de domesticatiegeschiedenis van honden hierin? Hoeveel menselijke woorden kunnen honden begrijpen? Hoe groot is hun vermogen tot sociaal leren en zijn ze in staat tot imitatie? En hoe ver reikt hun intelligentie over de fysieke wereld en de causale verbanden tussen objecten? Met deze cursus krijgt U een goed overzicht van wat de wetenschap aan nieuwe ontdekkingen doet over de intelligentie van honden en zult U ook een beter beeld van honden krijgen.

Indeling colleges:

College 1: De domesticatie van honden en hun begrip van menselijke communicatieve signalen.
College 2: De communicatie van honden en taalonderzoek met honden.
College 3: Begrip door honden van het zien, horen en weten van mensen. De fysieke intelligentie van honden.
College 4: Sociale intelligentie: Sociaal leren en imitatie. Samenwerking en empathie.

Onderwijsvorm: hoorcolleges met veel beeldmateriaal en filmpjes en ruimte voor vragen en discussie.

Groningen Deze zomer zal deze cursus worden gegeven voor de Senioren Academie HOVO Groningen. De colleges zullen worden gegeven op een donderdagmiddag van 13.00 tot 15.00 uur aan de Rijksuniversiteit Groningen. De colleges vinden plaats op de volgende data: 25 juni, 2, 9 en 16 juli. De prijs voor deelname is 85 euro. U kunt zich nog tot 11 juni inschrijven voor deze cursus. Klik hier om U in te schrijven. Let op: Deze cursus is inmiddels volgeboekt, maar U kunt zich nog wel inschrijven voor de wachtlijst (mogen sommigen hun aanmelding nog annuleren). De inschrijving voor deze cursus op de onderstaande locaties is nog wel open.

Alkmaar Dit najaar zal deze cursus worden gegeven voor HOVO Alkmaar. De colleges zullen worden gegeven op een dinsdagmiddag van 13.15 tot 15.45 uur aan de Hogeschool Inholland Alkmaar. De colleges zullen plaatsvinden op de volgende data: 6, 13 en 27 oktober en 3 november. De prijs voor deelname aan de cursus is 120 euro. Klik hier om U in te schrijven.

Eindhoven Ook in Brabant zal de cursus “De intelligentie van honden” dit najaar worden gegeven voor HOVO Brabant in de lokatie Eindhoven. De colleges zullen worden gegeven op een dinsdagmiddag aan de Technische Universiteit Eindhoven. De cursus zal daar in 5 colleges worden gegeven op de volgende data: 17 en 24 november, 1, 8 en 15 december. De prijs voor deelname aan deze cursus is 135 euro. Klik hier om U in te schrijven.

Cursus “De wetenschappelijke studie naar de cognitie van dieren. Van slimme vogels en knappe apen” Omschrijving: De intelligentie of cognitie van dieren houdt de wetenschap al lange tijd bezig. Zo was Charles Darwin van mening dat veel dieren een behoorlijke intelligentie hebben en zag hij een continuïteit in mentale vermogens tussen mensen en andere dieren. De wetenschappelijke studie van dierlijke cognitieve vermogens heeft ook een onstuimige geschiedenis gehad. Men begon met onbetrouwbare anekdotes en maakte zich geregeld schuldig aan antropomorfisme: het toeschrijven van menselijke eigenschappen aan andere dieren. Daarna domineerde het behaviorisme de discussie met de stelling dat mentale vermogens niet wetenschappelijk te bestuderen zijn. Sinds de cognitieve revolutie in de jaren ’60 en ’70 van de vorige eeuw heeft het onderzoek naar de cognitie van dieren een hoge vlucht genomen en zijn er allerlei opzienbarende ontdekkingen gedaan over de intelligentie van allerlei dieren. Zo blijken honden uit te blinken in sociale intelligentie. De grote mensapen delen veel van onze cognitieve vermogens en hebben bijvoorbeeld een behoorlijk begrip van de waarneming, intenties en kennis van een ander. Onder de vogels blijken met name de kraaiachtigen en papegaaiachtigen slimme dieren te zijn die goed zijn in het oplossen van allerlei problemen. Maar ook over allerlei andere dieren die we vroeger als domme wezens zagen wordt door onderzoek steeds meer bekend. In deze cursus gaan we uitgebreid in op al het onderzoek naar de intelligentie van dieren, van ongewervelde dieren tot en met apen.

Indeling colleges:

Een gaai, behorend tot de familie van de kraaiachtigen.

College 1. Inleiding. Wat is intelligentie? Geschiedenis denken over en onderzoek naar dierlijke intelligentie. Descartes, Darwin, Romanes, Lloyd Morgan. Behaviorisme. Cognitieve revolutie. Presentatie belangrijkste huidige onderzoeksinstituten.
College 2. Cognitie in communicatie. Symbolen en taalonderzoek.
College 3. De relatie tussen hersenen en cognitie. Basale intelligentie: Object permanentie.
College 4. Concept formatie studies. Cognitie over de relaties tussen objecten. Geheugen en anticipatie. Herkennen van individuen. Zelfbewustzijn.
College 5. Quantitatieve cognitie: hoeveelheden onderscheiden. Ruimtelijke cognitie. Causale cognitie op fysiek gebied.
College 6. Werktuigen: gebruik en constructie. Sociaal leren en imitatie. Cultuur en samenwerking.
College 7. Sociale intelligentie. Theory of Mind: toeschrijven van mentale toestanden aan een ander: zien, horen, willen en weten.
College 8. Sociale intelligentie. Onderwijzen en begrip van false belief. Begrip van de emoties van een ander: empathie. Rouw.

Onderwijsvorm: hoorcolleges met veel beeldmateriaal en filmpjes en ruimte voor vragen en discussie. Deze cursus zal dit najaar voor de Seniorenacademie HOVO Groningen-Friesland-Drenthe gegeven worden aan de lokatie in Leeuwarden. De colleges zullen worden gegeven op een donderdagmiddag van 13.15 tot 15.00 uur aan de Stenden Hogeschool in Leeuwarden. De acht colleges zullen plaatsvinden op de volgende data: 24 september, 1, 8, 15 en 29 oktober, 5, 12 en 19 november. De prijs voor deelname aan de cursus is 156 euro. Klik hier om U voor deze cursus in te schrijven. De uiterste inschrijfdatum is 10 september 2015.

Tot ziens deze zomer in Groningen of dit najaar in Leeuwarden, Alkmaar of Eindhoven!

Cursus “De intelligentie van dieren”

maart 2, 2015 door estebanrivas

In juni en juli wordt de cursus over de intelligentie van alle dieren opnieuw gegeven. In deze cursus krijgt U een overzicht van wat de wetenschap heeft ontdekt over de intelligentie van alle dieren, van ongewervelde dieren, vissen, vogels, honden, katten tot en met mensapen. De vier cursusdagen zullen plaatsvinden op zaterdagen 13, 20 en 27 juni en 4 juli.

Beschrijving cursus:

De chimpansee Tatu maakt het gebaar voor BLACK

De intelligentie of cognitie van dieren houdt de wetenschap al lange tijd bezig. Zo was Charles Darwin van mening dat veel dieren een behoorlijke intelligentie hebben en zag hij een continuïteit in de mentale vermogens tussen mensen en andere dieren. De wetenschappelijke studie van dierlijke intelligentie heeft ook een onstuimige geschiedenis gehad. Men begon met onbetrouwbare anekdotes en maakte zich geregeld schuldig aan antropomorfisme: het toeschrijven van menselijke eigenschappen aan andere dieren. Daarna domineerde het behaviorisme de discussie met de stelling dat mentale vermogens niet wetenschappelijk te bestuderen zijn. Sinds de cognitieve revolutie in de jaren ’60 en ’70 van de vorige eeuw heeft het onderzoek naar de cognitie van dieren een hoge vlucht genomen en zijn er allerlei opzienbarende ontdekkingen gedaan over de intelligentie van allerlei dieren. Zo blijken honden uit te blinken in sociale intelligentie. De grote mensapen delen veel van onze cognitieve vermogens en hebben bijvoorbeeld een behoorlijk begrip van de waarneming, intenties en kennis van een ander. Onder de vogels blijken met name de kraaiachtigen en papegaaiachtigen slimme dieren te zijn die goed zijn in het oplossen van allerlei problemen. Maar ook over allerlei andere dieren die we vroeger als domme wezens zagen wordt door onderzoek steeds meer bekend. In deze cursus gaan we uitgebreid in op al het onderzoek naar de intelligentie van dieren. Per cursusdag worden andere aspecten van intelligentie behandeld en zal een up-to-date overzicht worden gegeven van de resultaten van het onderzoek op die gebieden. De cursus zal U een heel ander beeld geven van waar dieren qua intelligentie toe in staat zijn en zal U met andere ogen laten kijken naar de dieren met wie we de aarde delen. Essentiële kennis voor iedereen die van dieren houdt.

Programma cursus De cursus bestaat uit de volgende 4 cursusdagen.

Het paard Slimme Hans, begin 20e eeuw Berlijn.

Cursusdag 1. Zaterdag 13 juni 2015. Onderwerpen: Geschiedenis van het denken over en het onderzoek naar dierlijke intelligentie. Cognitie in communicatie. Symbolen en taalonderzoek. Omschrijving: Hoe heeft men in de loop van de geschiedenis gekeken naar de intelligentie van dieren? Van Aristoteles tot Descartes, Darwin, het behaviorisme en de cognitieve revolutie. Introductie van de belangrijkste onderzoeksinstituten waar het onderzoek naar de intelligentie van dieren plaatsvindt. Wat zien we aan cognitie in de natuurlijke communicatie van dieren? Referentie in de alarmkreten van allerlei dieren. Bijendansen, waarmee honingbijen elkaar geschikte voedsellokaties doorgeven. Taalonderzoek met grote mensapen: gesproken taal experimenten, gebarentaalonderzoek en experimenten met geometrische symbolen of lexigrammen (inclusief het eigen onderzoek van dr. Rivas met gebarende mensapen). Het paard Slimme Hans. Taalonderzoek met dolfijnen, zeeleeuwen en grijze roodstaartpapegaaien. Taalonderzoek met honden: hoeveel menselijke woorden kan een hond begrijpen?

Wat delen deze prairie honden elkaar mee over roofdieren in hun alarmkreten?

Cursusdag 2. Zaterdag 20 juni 2015. Onderwerpen: De relatie tussen hersenen en cognitie. Basale intelligentie: Object permanentie. Concepten. Cognitie over relaties tussen objecten. Geheugen. Herkennen van individuen. Zelfbewustzijn. Omschrijving: Wat voor relatie bestaat er tussen hersenen en cognitie? Zijn dieren met grotere hersenen ook meer intelligent? Basale intelligentie: Welke dieren hebben het besef dat een object of een persoon blijft bestaan, ook als die even niet meer waarneembaar is? Kunnen dieren als duiven concepten vormen van “mens” en “duif”? Wat voor cognitie over de relaties tussen verschillende objecten zien we bij dieren? Welke dieren zijn in staat om te zien welke voorwerpen hetzelfde zijn of juist verschillend? Hebben ze een concept van “groter” of “kleiner”? Hoe goed is het geheugen van dieren? En hoe groot is het lange termijn geheugen van dieren? Kunnen ze bekende dieren jaren of zelfs tientallen jaren later nog herkennen? Kunnen kraaien zich herinneren welke mens hen jaren geleden ving om hen te ringen? Hoe herkennen dieren gezichten en individuen? En is er ook sprake van een episodisch geheugen bij dieren, waarbij ze zich specifieke gebeurtenissen kunnen herinneren? En wat zien we aan anticipatie en het maken van plannen voor de toekomst bij dieren? Zelfbewustzijn: Wat zijn basale vormen van zelfbewustzijn? Welke dieren zijn in staat zichzelf te herkennen in spiegels?

Een gaai, behorend tot de familie van de kraaiachtigen.

Cursusdag 3. Zaterdag 27 juni 2015. Onderwerpen: Quantitatieve cognitie: hoeveelheden onderscheiden en tellen. Ruimtelijke cognitie. Causale cognitie op fysiek gebied. Werktuigen: gebruik en constructie. Sociaal leren, imitatie en cultuur. Omschrijving: Welke dieren kunnen verschillende hoeveelheden van elkaar onderscheiden? Kunnen ze tellen? Ruimtelijke cognitie: Hebben dieren een cognitieve kaart van de fysieke omgeving in hun hoofd? Wat zijn hun navigatievermogens en kunnen ze efficient reizen? Hoe groot is het ruimtelijke geheugen van grote mensapen en voedsel verbergende vogels? Causale cognitie: Wat snappen dieren van natuurkundige wetten en de oorzakelijke verbanden op fysiek gebied? Weten ze bv. aan welk touw ze moeten trekken om voedsel binnen te halen? Hoe goed zijn ze in het oplossen van problemen en hebben ze inzicht in hoe ze voedsel uit ingewikkelde apparaten moeten halen? Welke dieren maken werktuigen en hoe gebruiken ze die? Hoe leren dieren van elkaar door elkaar te observeren? Welke dieren zijn in staat tot het imiteren van een ander? En kunnen we bij dieren ook spreken van cultuur, de overdracht van specifieke gedragstradities bij geografisch gescheiden groepen?

Aziatische olifant moeder en kalf

Cursusdag 4. Zaterdag 4 juli 2015. Onderwerpen: Sociale intelligentie. Begrip van het visuele/auditieve perspectief van een ander. Begrip van de intenties en kennis van een ander. Begrip van menselijke communicatieve signalen. Bedrog, empathie, altruïsme en rouw. Omschrijving: Hoe groot is de sociale intelligentie van dieren? Welke dieren hebben een begrip van de visuele of auditieve waarneming van een ander? Volgen ze de blik van een ander? Letten ze er bij communicatie op dat de ander hen kan zien of horen? Houden ze ook rekening met de kennis van een ander, wat een ander wel of niet kan weten? Letten kraaiachtigen erop of anderen hen kunnen zien als ze hun voedsel verbergen? Snappen dieren de intenties of doelen van een ander? En kunnen dieren elkaar dingen leren en hebben ze daarin een begrip van een gebrek aan kennis bij de ander? Hoe goed zijn dieren in het begrijpen van onze menselijke communicatieve signalen zoals wijzen en blikrichting? Welke dieren wijzen zelf ook? Kunnen dieren elkaar bedriegen? En zijn ze in staat tot empathie: het zich kunnen verplaatsen in een ander? Welke dieren helpen elkaar, verzoenen en troosten elkaar na een conflict en vertonen altruïstisch gedrag? Hebben dieren een gevoel voor rechtvaardigheid en eerlijke verdeling? En wat zien we aan rouw bij dieren na het overlijden van een dierbare?

Hoe slim zijn honden eigenlijk?

Welke dieren komen aan bod in de cursus? Primaten: grote mensapen en allerlei andere apen. Andere zoogdieren: honden, katten, paarden, schapen, varkens, geiten, ratten, prairiehonden, dolfijnen, zeeleeuwen, olifanten. Vogels: zangvogels, duiven, papegaaiachtigen: grijze roodstaartpapegaaien, kaketoe’s en kea’s, kraaiachtigen: raven, kraaien, gaaien en roeken. Met reptielen, amfibieen en vissen is nog maar weinig intelligentie-onderzoek uitgevoerd, maar ook dat zal behandeld worden. En tenslotte ongewervelde dieren: koppotigen als octopussen en inktvissen, insecten als honingbijen, wespen, fruitvliegjes en mieren.

Geen cursusboek Bij deze cursus zullen we niet werken met een specifiek cursusboek, aangezien er op dit moment geen geschikte boeken bestaan die een compleet en up-to-date overzicht geven van de intelligentie van alle dieren. Wel zullen er per cursusdag gerichte literatuurverwijzingen worden gegeven.

Cursusdagen zijn afzonderlijk te volgen Aangezien het lastig kan zijn om de mogelijkheid te hebben om aan alle 4 de cursusdagen achterelkaar deel te nemen, is de cursus zo ingericht dat iedere cursusdag afzonderlijk te volgen is. De cursus zal vanaf 2015 een paar keer per jaar worden gegeven. Zo kan men 1 of meerdere cursusdagen bij deze aankomende cursus in maart volgen en later in het jaar deelnemen aan de ontbrekende cursusdagen. Ook kan men naar keuze alleen die cursusdagen volgen over die onderwerpen waar men in geïnteresseerd is.

Zangvogels zingen liederen, maar hebben ook allerlei roepen waarmee ze communiceren.

Tijden. Elke cursusdag duurt 5 uur en begint om 11.30 en eindigt om 16.30 uur. De cursus wordt zonder lunch gegeven.

Aanmelden: U kunt zich eenvoudig opgeven door een emailbericht te sturen naar estebanyes@gmail.com of door onderstaand formulier in te vullen en te verzenden. U krijgt dan een emailbericht toegestuurd met daarin alle praktische details en een factuur voor Uw administratie.

← Terug

Bedankt voor je reactie. ✨

Inschrijving nog open voor de cursus “De intelligentie van dieren”

februari 18, 2015 door estebanrivas

Terwijl de goed bezochte cursus “De intelligentie van honden” aan de Vrije Universiteit Amsterdam op dit moment nog loopt, is de inschrijving voor de cursus “De intelligentie van dieren” nog open en kan men zich nog aanmelden voor de hele cursus of voor een afzonderlijke cursusdag.

Aziatische olifant moeder en kalf

Over 2,5 week begint de nieuwe cursus “De intelligentie van dieren.” In deze cursus zal psycholoog en filosoof dr. Esteban Rivas een up to date overzicht geven van wat de wetenschap heeft ontdekt over de intelligentie van alle dieren, van ongewervelde dieren, vogels, honden, katten en olifanten tot en met apen. De cursus bestaat uit 4 zaterdagen in maart, waarbij elke cursusdag een aantal aspecten van de intelligentie van dieren behandelt. De cursus kan als geheel kunnen worden gevolgd, maar men kan zich ook inschrijven voor 1 of 2 van de afzonderlijke cursusdagen naar keuze. Door het volgen van de cursus krijgt U een goed beeld van de intelligentie van allerlei dieren en zult U met andere ogen gaan kijken naar dieren. Tenslotte zijn mensen niet de enige slimme dieren.

De indeling van de cursus is als volgt:

Zaterdag 7 maart 2015. Cursusdag 1. Geschiedenis van het denken over en het onderzoek naar dierlijke intelligentie. Cognitie in communicatie. Symbolen en taalonderzoek.

Zaterdag 14 maart 2015. Cursusdag 2. De relatie tussen hersenen en cognitie. Basale intelligentie: Object permanentie. Concepten. Cognitie over relaties tussen objecten. Geheugen. Herkennen van individuen. Zelfbewustzijn.

Zaterdag 21 maart 2015. Cursusdag 3. Quantitatieve cognitie: hoeveelheden onderscheiden en tellen. Ruimtelijke cognitie. Causale cognitie op fysiek gebied. Werktuigen: gebruik en constructie. Sociaal leren, imitatie en cultuur.

Zaterdag 28 maart 2015. Cursusdag 4. Sociale intelligentie. Begrip van het visuele/auditieve perspectief van een ander. Begrip van de intenties en kennis van een ander. Begrip van menselijke communicatieve signalen. Bedrog, empathie, altruïsme en rouw.

Voor meer informatie en om U aan te melden klikt U op deze link.

Tot ziens bij deze cursus!

Cursus “De intelligentie van dieren”

oktober 29, 2014 door estebanrivas

De intelligentie of cognitie van dieren houdt de wetenschap al lange tijd bezig. Zo was Charles Darwin van mening dat veel dieren een behoorlijke intelligentie hebben en zag hij een continuïteit in de mentale vermogens tussen mensen en andere dieren. De wetenschappelijke studie van dierlijke intelligentie heeft ook een onstuimige geschiedenis gehad. Men begon met onbetrouwbare anekdotes en maakte zich geregeld schuldig aan antropomorfisme: het toeschrijven van menselijke eigenschappen aan andere dieren. Daarna domineerde het behaviorisme de discussie met de stelling dat mentale vermogens niet wetenschappelijk te bestuderen zijn. Sinds de cognitieve revolutie in de jaren ’60 en ’70 van de vorige eeuw heeft het onderzoek naar de cognitie van dieren een hoge vlucht genomen en zijn er allerlei opzienbarende ontdekkingen gedaan over de intelligentie van allerlei dieren. Zo blijken honden uit te blinken in sociale intelligentie. De grote mensapen delen veel van onze cognitieve vermogens en hebben bijvoorbeeld een behoorlijk begrip van de waarneming, intenties en kennis van een ander. Onder de vogels blijken met name de kraaiachtigen en papegaaiachtigen slimme dieren te zijn die goed zijn in het oplossen van allerlei problemen. Maar ook over allerlei andere dieren die we vroeger als domme wezens zagen wordt door onderzoek steeds meer bekend. In deze cursus gaan we uitgebreid in op al het onderzoek naar de intelligentie van dieren. Per cursusdag worden andere aspecten van intelligentie behandeld en zal een up-to-date overzicht worden gegeven van de resultaten van het onderzoek op die gebieden. De cursus zal U een heel ander beeld geven van waar dieren qua intelligentie toe in staat zijn en zal U met andere ogen laten kijken naar de dieren met wie we de aarde delen. Essentiële kennis voor iedereen die van dieren houdt.

De chimpansee Tatu maakt het gebaar voor BLACK

Programma cursus

De cursus bestaat uit de volgende 4 cursusdagen.

Cursusdag 1. Zaterdag 7 maart 2015.

Onderwerpen: Geschiedenis van het denken over en het onderzoek naar dierlijke intelligentie. Cognitie in communicatie. Symbolen en taalonderzoek.

Omschrijving: Hoe heeft men in de loop van de geschiedenis gekeken naar de intelligentie van dieren? Van Aristoteles tot Descartes, Darwin, het behaviorisme en de cognitieve revolutie. Introductie van de belangrijkste onderzoeksinstituten waar het onderzoek naar de intelligentie van dieren plaatsvindt. Wat zien we aan cognitie in de natuurlijke communicatie van dieren? Referentie in de alarmkreten van allerlei dieren. Bijendansen, waarmee honingbijen elkaar geschikte voedsellokaties doorgeven. Taalonderzoek met grote mensapen: gesproken taal experimenten, gebarentaalonderzoek en experimenten met geometrische symbolen of lexigrammen (inclusief het eigen onderzoek van dr. Rivas met gebarende mensapen). Het paard Slimme Hans. Taalonderzoek met dolfijnen, zeeleeuwen en grijze roodstaartpapegaaien. Taalonderzoek met honden: hoeveel menselijke woorden kan een hond begrijpen?

Het paard Slimme Hans, begin 20e eeuw Berlijn.

Cursusdag 2. Zaterdag 14 maart 2015.

Omschrijving: Wat voor relatie bestaat er tussen hersenen en cognitie? Zijn dieren met grotere hersenen ook meer intelligent? Basale intelligentie: Welke dieren hebben het besef dat een object of een persoon blijft bestaan, ook als die even niet meer waarneembaar is? Kunnen dieren als duiven concepten vormen van “mens” en “duif”? Wat voor cognitie over de relaties tussen verschillende objecten zien we bij dieren? Welke dieren zijn in staat om te zien welke voorwerpen hetzelfde zijn of juist verschillend? Hebben ze een concept van “groter” of “kleiner”? Hoe goed is het geheugen van dieren? En hoe groot is het lange termijn geheugen van dieren? Kunnen ze bekende dieren jaren of zelfs tientallen jaren later nog herkennen? Kunnen kraaien zich herinneren welke mens hen jaren geleden ving om hen te ringen? Hoe herkennen dieren gezichten en individuen? En is er ook sprake van een episodisch geheugen bij dieren, waarbij ze zich specifieke gebeurtenissen kunnen herinneren? En wat zien we aan anticipatie en het maken van plannen voor de toekomst bij dieren? Zelfbewustzijn: Wat zijn basale vormen van zelfbewustzijn? Hoe maken dieren een onderscheid tussen zichzelf en de rest van de wereld? Welke dieren zijn in staat zichzelf te herkennen in spiegels?

Een gaai, behorend tot de familie van de kraaiachtigen.

Cursusdag 3. Zaterdag 21 maart 2015.

Aziatische olifant moeder en kalf

Cursusdag 4. Zaterdag 28 maart 2015.

Onderwerpen: Sociale intelligentie. Begrip van het visuele/auditieve perspectief van een ander. Begrip van de intenties en kennis van een ander. Begrip van menselijke communicatieve signalen. Bedrog, empathie, altruïsme en rouw.
Omschrijving: Hoe groot is de sociale intelligentie van dieren? Welke dieren hebben een begrip van de visuele of auditieve waarneming van een ander? Volgen ze de blik van een ander? Letten ze er bij communicatie op dat de ander hen kan zien of horen? Houden ze ook rekening met de kennis van een ander, wat een ander wel of niet kan weten? Letten kraaiachtigen erop of anderen hen kunnen zien als ze hun voedsel verbergen? Snappen dieren de intenties of doelen van een ander? En kunnen dieren elkaar dingen leren en hebben ze daarin een begrip van een gebrek aan kennis bij de ander? Hoe goed zijn dieren in het begrijpen van onze menselijke communicatieve signalen zoals wijzen en blikrichting? Welke dieren wijzen zelf ook? Kunnen dieren elkaar bedriegen? En zijn ze in staat tot empathie: het zich kunnen verplaatsen in een ander? Welke dieren helpen elkaar, verzoenen en troosten elkaar na een conflict en vertonen altruïstisch gedrag? Hebben dieren een gevoel voor rechtvaardigheid en eerlijke verdeling? En wat zien we aan rouw bij dieren na het overlijden van een dierbare?

Welke dieren komen aan bod in de cursus?

Hoe slim zijn honden eigenlijk?

Primaten: grote mensapen en allerlei andere apen. Andere zoogdieren: honden, katten, paarden, schapen, varkens, geiten, ratten, prairiehonden, dolfijnen, zeeleeuwen, olifanten. Vogels: zangvogels, duiven, papegaaiachtigen: grijze roodstaartpapegaaien, kaketoe’s en kea’s, kraaiachtigen: raven, kraaien, gaaien en roeken. Met reptielen, amfibieen en vissen is nog maar weinig intelligentie-onderzoek uitgevoerd, maar ook dat zal behandeld worden. En tenslotte ongewervelde dieren: koppotigen als octopussen en inktvissen, insecten als honingbijen, wespen, fruitvliegjes en mieren.

Geen cursusboek

Cursusdagen zijn afzonderlijk te volgen

Aangezien het lastig kan zijn om de mogelijkheid te hebben om aan alle 4 de cursusdagen achterelkaar deel te nemen, is de cursus zo ingericht dat iedere cursusdag afzonderlijk te volgen is. De cursus zal vanaf 2015 een paar keer per jaar worden gegeven. Zo kan men 1 of meerdere cursusdagen bij deze aankomende cursus in maart volgen en later in het jaar deelnemen aan de ontbrekende cursusdagen. Ook kan men naar keuze alleen die cursusdagen volgen over die onderwerpen waar men in geïnteresseerd is.

Tijden. Elke cursusdag duurt 5 uur en begint om 11.30 en eindigt om 16.30 uur. De cursus wordt zonder lunch gegeven.

Aanmelden: U kunt zich eenvoudig opgeven door een emailbericht te sturen naar estebanyes@gmail.com of door onderstaand formulier in te vullen en te verzenden. U krijgt dan een emailbericht toegestuurd met daarin alle praktische details en een factuur voor Uw administratie.

← Terug